KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 30.
Przedstawione okno dialogowe z programu do obliczeń geodezyjnych, wskazuje na obliczenia współrzędnych i wysokości punktów pomierzonych metodą
Ilustracja przedstawia zrzut ekranu z programu komputerowego używanego w geodezji do obliczeń współrzędnych i wysokości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niwelacja punktów rozproszonych służy do wyznaczania wysokości (i pośrednio opracowania punktów w układzie) dla wielu punktów mierzonych w terenie, a programy obliczeniowe często mają osobny moduł dla takiego opracowania. Tachimetrię (zwykłą lub elektroniczną) kojarzy się z obserwacjami kątów i odległości, a niwelację trygonometryczną z wyznaczaniem wysokości z pomiarów kątowo-odległościowych.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza, czy potrafisz rozpoznać metodę pomiaru na podstawie tego, jakie wielkości są obliczane w programie geodezyjnym: współrzędne i wysokości punktów.

Odpowiedź "niwelacji punktów rozproszonych" jest właściwa, ponieważ w praktyce geodezyjnej istnieją opracowania niwelacyjne prowadzone dla wielu punktów terenowych, gdzie celem jest uzyskanie wysokości punktów (a w oprogramowaniu często również zestawień i powiązań z danymi sytuacyjnymi). Taki opis pasuje do modułów, które skupiają się na wyznaczaniu wysokości punktów w układzie odniesienia i ich zestawieniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "tachimetrii elektronicznej" – tachimetria (zwłaszcza z użyciem tachimetru elektronicznego) opiera się na obserwacjach kątów i odległości i typowo prowadzi do obliczeń sytuacyjnych oraz wysokościowych, ale jej identyfikacja wymagałaby kontekstu danych kątowo-odległościowych (np. stanowisko–cel, pomiar EDM). Sam akcent na "niwelację punktów rozproszonych" lepiej odpowiada operacjom stricte niwelacyjnym.
  • "niwelacji trygonometrycznej" – jest to metoda wyznaczania różnic wysokości na podstawie zależności trygonometrycznych (kąty pionowe i odległości). Gdyby to była ta metoda, w opisie okna/modyłu zwykle oczekuje się odwołań do kątów pionowych, odległości i poprawek charakterystycznych dla pomiarów tachimetrycznych.
  • "tachimetrii zwykłej" – dotyczy klasycznej tachimetrii, również opartej o obserwacje kątowo-odległościowe. Podobnie jak przy tachimetrii elektronicznej, rozpoznanie tej metody wymagałoby wskazówek, że dane wejściowe pochodzą z pomiarów tachimetrycznych, a nie z niwelacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniach pojawia się moduł/okno związane głównie z wysokościami i typowym opracowaniem niwelacyjnym, w pierwszej kolejności rozważaj niwelację geometryczną (w tym wariant "punktów rozproszonych"), a metody tachimetryczne wybieraj dopiero wtedy, gdy w danych występują kąty i odległości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sposób opracowania pomiarów wysokości dla wielu punktów terenowych mierzonych w różnych miejscach (niekoniecznie w jednej linii). Celem jest uzyskanie wysokości punktów i zestawień różnic wysokości w odniesieniu do punktów nawiązania.
Patrz na dane wejściowe i typ obliczeń. Niwelacja kojarzy się z różnicami wysokości i ciągami niwelacyjnymi, a tachimetria z obserwacjami kątów i odległości (stanowisko–cel). Jeśli w zadaniu brakuje kątów/odległości, tachimetria zwykle odpada.
Niwelacja geometryczna wyznacza różnice wysokości z odczytów na łatach przy poziomej celowej, a niwelacja trygonometryczna korzysta z zależności trygonometrycznych (kąt pionowy i odległość). Inne są obserwacje, aparatura i typowe poprawki, więc w zadaniach widać różne "tropy".
Najczęściej stosuje się niwelator (optyczny lub kodowy/automatyczny) oraz łaty niwelacyjne, a także punkty nawiązania (repery). W terenie ważna jest stabilizacja punktów i powtarzalność ustawień, bo wynik zależy od jakości odczytów i prowadzenia ciągów.
Tak, tachimetr elektroniczny pozwala wyznaczać także wysokości, ale robi to w oparciu o pomiary kątowo-odległościowe (EDM) i modele obliczeń dla stanowisk i celów. W zadaniu zwykle muszą pojawić się informacje o kątach pionowych/poziomych lub odległościach, by jednoznacznie wskazać tachimetrię.
Potrzebujesz punktu o znanej wysokości (reperu) lub nawiązania do osnowy wysokościowej oraz obserwacji (odczytów) umożliwiających wyznaczenie różnic wysokości między punktami. W opracowaniu ważne są też kontrola błędów i zamknięcia ciągu, jeśli występuje.
Gdy trzeba wyznaczyć wysokości wielu punktów w terenie rozrzuconych na obszarze, np. pod mapę do celów projektowych, kontrolę spadków, badanie ukształtowania terenu lub inwentaryzację. Taka praca wymaga planu przejść i poprawnego nawiązania do reperów.
Najczęstsze są skojarzenia "na skróty": jeśli widać współrzędne, wybiera się tachimetrię, a jeśli widać wysokości, wybiera się niwelację trygonometryczną. Warto sprawdzać, jakie obserwacje musiałyby być wykonane w terenie (łaty vs kąty i odległości).
Współrzędne to liczby opisujące położenie punktu w przyjętym układzie odniesienia (najczęściej jako para lub trójka wartości). W zadaniach egzaminacyjnych istotne jest, czy współrzędne wynikają z pomiaru sytuacyjnego (np. tachimetria) czy są tylko elementem raportu/opracowania wraz z wysokościami.
Ucz się przez porównywanie: wypisz dla każdej metody typowe instrumenty, obserwacje i wyniki (co mierzę, co obliczam). Ćwicz na przykładach z arkuszy i zrzutach ekranów programów: zaznacz, czy pojawiają się kąty, odległości, przewyższenia, repery oraz jakie są raporty końcowe.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że tachimetrię (zwykłą lub elektroniczną) kojarzy się z obserwacjami kątów i odległości, a niwelację trygonometryczną z wyznaczaniem wysokości z pomiarów kątowo-odległościowych.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelacja - dostęp: 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachimetria - dostęp: 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Niwelacja_trygonometryczna - dostęp: 2026-02-28

Materiały:

  • Notatki z działu: niwelacja (rodzaje, obserwacje, opracowanie)
  • Instrukcje/poradniki do programów obliczeń geodezyjnych używanych w szkole/pracowni
  • Zestawy zadań: rozróżnianie metod pomiaru na podstawie danych wejściowych i wyników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego