KWALIFIKACJA SPC1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 16.
Przy produkcji 3 kg galaretki żelatynowej powstaną straty w ilości
Ilustracja przedstawia tabelę z recepturą na 1000 g galaretki żelatynowej, co jest związane z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynik 402 g oznacza, że dla 3 kg (3000 g) przyjęto stratę na poziomie 13,4% masy wsadu: 3000 g × 0,134 = 402 g. Pozostałe odpowiedzi odpowiadają innym udziałom procentowym (ok. 4,5%, 8,9% i 22,3%), więc nie pasują do tej normy strat.

Pełne wyjaśnienie:

W technologii cukierniczej straty (ubytek masy) to różnica między masą surowców/masą półproduktu a masą, którą realnie uzyskuje się po zakończeniu etapu procesu. Dla galaretki żelatynowej ubytki mogą wynikać m.in. z pozostawania części masy na ściankach naczyń i urządzeń, strat podczas rozlewu, odparowania niewielkiej ilości wody podczas podgrzewania oraz strat manipulacyjnych.

Aby obliczyć stratę w gramach, zwykle korzysta się z podanej w zadaniu lub w tabeli normy strat w % i przelicza ją na masę:

  • Najpierw zamieniamy 3 kg na gramy: 3 kg = 3000 g.
  • Następnie liczymy procentowy ubytek masy. Odpowiedź "402 g" odpowiada udziałowi 13,4%, bo 402 / 3000 = 0,134.
  • Sprawdzenie: 3000 g × 0,134 = 402 g.

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują? Każda z nich oznacza inny poziom strat w odniesieniu do 3 kg: "268 g" to ok. 8,9%, "134 g" to ok. 4,5%, a "670 g" to ok. 22,3%. Jeśli w materiale źródłowym (np. karta technologiczna/tabela do zadania) przyjęto stratę 13,4%, tylko "402 g" jest zgodne.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonuj kontrolę sensowności wyniku, licząc w pamięci przybliżenie. Dla 3 kg 10% to 300 g, a 15% to 450 g, więc 402 g logicznie mieści się między tymi wartościami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Straty technologiczne to ubytek masy w trakcie procesu (np. resztki na ściankach naczyń, straty przy rozlewie, niewielkie odparowanie). Oblicza się je jako różnicę między masą wsadu a uzyskiem albo procent wsadu przeliczony na gramy.
Najpierw zamień kilogramy na gramy: 3 kg = 3000 g. Potem policz: strata [g] = 3000 × (strata% / 100). Na końcu sprawdź, czy wynik ma sens (np. 10% z 3 kg to 300 g).
Gramy są wygodne w praktyce produkcyjnej: łatwiej nimi rozliczyć surowce, kontrolować uzysk i porównywać odchylenia między partiami. Ułatwia to też kalkulację kosztów oraz ocenę, czy proces nie generuje nadmiernych ubytków.
Możesz sprawdzić tylko spójność matematyczną: 402 g z 3000 g to 13,4%. Bez informacji, że w materiale źródłowym przyjęto akurat 13,4% strat, nie da się tego wyniku jednoznacznie wyprowadzić z samego zdania.
Najczęściej: pozostałości masy w garnku lub mieszalniku, straty podczas przelewania i rozlewu do form, zabrudzone narzędzia, a czasem niewielkie ubytki wilgoci przy podgrzewaniu. W praktyce ogranicza się je dobrą organizacją i właściwym sprzętem.
Ustal jedną jednostkę na cały rachunek (najczęściej gramy). Zapisz: 3 kg = 3000 g i dopiero wtedy licz procent. Kontrola: wynik straty musi być mniejszy niż 3000 g; jeśli wychodzą tysiące gramów, to sygnał błędu.
Użyj wzoru: strata% = (strata[g] / wsad[g]) × 100%. Dla wsadu 3 kg (3000 g) i straty 402 g: 402/3000 = 0,134, czyli 13,4%. To szybka metoda weryfikacji odpowiedzi.
Nie zawsze. Część strat jest nieunikniona i bywa ujęta w normach technologicznych. Jednak nagły wzrost strat w porównaniu z typową wartością może wskazywać na problem: złą organizację pracy, nieprawidłową temperaturę, niewłaściwy rozlew lub niedopasowany sprzęt.
Najczęściej: pomylenie kg z g, liczenie procentu od złej podstawy (np. od uzysku zamiast wsadu), brak kontroli przybliżeniem (10% z 3 kg), oraz wybór odpowiedzi "na oko" bez sprawdzenia, czy odpowiada realnemu procentowi.
Ćwicz trzy typy rachunków: (1) procent → gramy, (2) gramy → procent, (3) wsad/uzysk/strata w jednym zadaniu. Rób szybkie przybliżenia (5%, 10%, 15%) i zapisuj jednostki przy każdym kroku, żeby unikać pomyłek.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wynik 402 g oznacza, że dla 3 kg (3000 g) przyjęto stratę na poziomie 13,4% masy wsadu: 3000 g × 0,134 = 402 g.

Materiały:

  • Materiały szkolne z technologii cukierniczej dotyczące ubytków i wydajności
  • Przykładowe karty technologiczne/receptury zakładowe z kolumną "straty"
  • Zbiór zadań rachunkowych: procenty w technologii żywności (kg, g, uzysk, strata)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego