W klasyfikacji postaci półstałych istotne jest, w jakiej postaci substancja lecznicza znajduje się w podłożu. Maść typu roztwór to układ, w którym substancja (substancje) jest rozpuszczona w podłożu lub w jednym z jego składników. Taki preparat ma charakter jednofazowy i jest zazwyczaj jednorodny – przy prawidłowym wykonaniu nie obserwuje się w nim ziarnistości czy wyczuwalnych drobin.
Maść tranowa może stanowić przykład maści typu roztwór w ujęciu recepturowym, ponieważ jej skład i sposób sporządzenia mogą prowadzić do uzyskania jednorodnej postaci bez fazy stałej rozproszonej w podłożu (czyli bez typowej "zawiesiny"). W praktyce nauczania receptury taka odpowiedź bywa wskazywana jako modelowy przykład kategorii "roztwór".
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Maść siarkowa – siarka jest typowo substancją stałą i w wielu ujęciach technologicznych nie tworzy w podłożu rzeczywistego roztworu; częściej rozpatruje się ją jako zawiesinę (wymaga rozcierania i uzyskania odpowiedniego rozproszenia cząstek).
- Maść Mikulicza – jest nazwą tradycyjną, ale bez podanego składu nie można wykazać, że w danym ujęciu na pewno stanowi roztwór; w zadaniach egzaminacyjnych zwykle nie jest traktowana jako pewny, książkowy przykład "roztworu" w maści.
- Maść borowa – kwas borowy jest składnikiem, który w zależności od podłoża i warunków może nie tworzyć typowego roztworu w podłożu maściowym; w nauczaniu receptury częściej kwalifikuje się ją do innych typów układów niż roztwór.
Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o "maść typu roztwór" szukaj odpowiedzi, w której składnik aktywny jest kojarzony z rozpuszczaniem, a nie z rozcieraniem proszku. Jeżeli preparat wymaga głównie rozdrabniania i równomiernego rozproszenia cząstek stałych, częściej będzie to maść typu zawiesina, a nie roztwór.
