KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 6.
Roztwór nasycony pewnej soli otrzymano, dodając 250 g tej soli do 1 000 g wody. Stężenie procentowe tak otrzymanego roztworu wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie procentowe masowe to (masa substancji / masa roztworu)·100%. Masa roztworu wynosi 250 g + 1000 g = 1250 g, więc (250/1250)·100% = 20%. Dlatego poprawną wartością jest 20%.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano, że otrzymano roztwór (nasycony) przez dodanie 250 g soli do 1000 g wody. Informacja o "nasyceniu" opisuje stan równowagi rozpuszczania, ale do obliczenia stężenia procentowego wprost potrzebne są masy składników.

Stężenie procentowe masowe (m/m) definiuje się jako udział masy substancji rozpuszczonej w masie całego roztworu pomnożony przez 100%:

cp% = (m substancji / m roztworu) · 100%

Najpierw oblicza się masę roztworu. W typowych zadaniach szkolnych przyjmuje się, że masa roztworu to suma mas składników:

  • masa substancji rozpuszczonej: 250 g
  • masa rozpuszczalnika (wody): 1000 g
  • masa roztworu: 250 g + 1000 g = 1250 g

Następnie liczy się procent masowy:

  • cp% = (250 g / 1250 g) · 100% = 0,2 · 100% = 20%

Dlatego odpowiedź "20%" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • "25%" zwykle wynika z błędu polegającego na dzieleniu 250 g przez 1000 g (masę wody), a nie przez masę roztworu. Stężenie procentowe odnosi się do całego roztworu.
  • "17%" może pojawić się przy niepoprawnym zaokrągleniu lub przy użyciu błędnego mianownika (np. przypadkowo przyjętej większej masy roztworu).
  • "33%" bywa skutkiem pomylenia proporcji (np. traktowania 1000 g jako "części" i 250 g jako "jednej trzeciej"), bez wykonania właściwego rachunku.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisz, co jest licznikiem (masa substancji) i co jest mianownikiem (masa roztworu). W zadaniach z masami najpierw policz sumę mas, dopiero potem zamień ułamek na procent.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie procentowe masowe (m/m) mówi, ile gramów substancji rozpuszczonej przypada na 100 g całego roztworu. Liczy się je jako: (masa substancji / masa roztworu) × 100%. W zadaniach z masami kluczowe jest, że masa roztworu to suma mas składników.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych masa roztworu to suma mas substancji rozpuszczonej i rozpuszczalnika. Jeśli dodano 250 g soli do 1000 g wody, to masa roztworu wynosi 250 g + 1000 g = 1250 g. Dopiero tę masę stosuje się w mianowniku do obliczeń %.
Stężenie procentowe odnosi się do całego roztworu, a nie tylko do rozpuszczalnika. Gdy sól się rozpuści, zwiększa masę mieszaniny, więc mianownik musi uwzględniać wodę i sól. Dzielenie przez masę wody prowadzi do zawyżonego wyniku (częsty błąd w zadaniach).
Nie zmienia samej metody liczenia stężenia procentowego, jeśli podane są masy składników roztworu. "Nasycony" informuje o stanie równowagi rozpuszczania (maksymalna ilość substancji w danych warunkach), ale procent masowy nadal liczysz z definicji: masa substancji / masa roztworu × 100%.
Najczęstsze pomyłki to: użycie w mianowniku masy wody zamiast masy roztworu, nieuwzględnienie, że masa roztworu rośnie po dodaniu substancji, mylenie stężenia masowego z objętościowym oraz zaokrąglanie "na oko" bez wykonania pełnego rachunku.
Wynik musi być mniejszy niż 100% i rosnąć, gdy rośnie udział substancji. Jeśli do 1000 g wody dodajesz 250 g soli, to sól stanowi mniej niż 1/4 całej masy (bo masa roztworu to 1250 g), więc wynik powinien być mniejszy niż 25% i bliski 20%.
Najpierw oblicz ułamek: masa substancji / masa roztworu. Potem pomnóż przez 100%. Przykład: 250/1250 = 0,2, a 0,2 × 100% = 20%. Pomaga też skracanie ułamka (tu 250 i 1250 dzielą się przez 250, zostaje 1/5).
Nie. Stężenie procentowe masowe (m/m) opiera się na masach i jest podawane w %. Stężenie molowe (mol/dm³) mówi, ile moli substancji jest w 1 dm³ roztworu i wymaga znajomości objętości oraz masy molowej. Na egzaminie trzeba rozpoznawać, które stężenie jest pytane.
Obliczenia stężeń są potrzebne m.in. przy przygotowaniu roztworów roboczych (np. do mycia, neutralizacji, ekstrakcji), w kontroli jakości oraz przy bilansach masowych w węzłach rozpuszczania i krystalizacji. Operator musi umieć przeliczyć recepturę na masy surowców w zbiorniku.
Stosuj stały schemat: (1) wypisz dane: masa substancji i masa rozpuszczalnika, (2) policz masę roztworu jako sumę, (3) podstaw do wzoru % m/m, (4) sprawdź wynik "na zdrowy rozsądek" (czy nie wyszedł większy niż udział substancji liczony względem samej wody).
info

Około 79% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stężenie procentowe masowe to (masa substancji / masa roztworu)·100%.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stężenie procentowe" – definicja i wzory (m/m). https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Roztwór" – podstawowe pojęcia dotyczące roztworów i składników. https://pl.wikipedia.org/wiki/Roztw%C3%B3r (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy (PL): materiały o procentach – przeliczanie ułamka na procent (podstawy rachunku procentowego). https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-percentages (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z chemii ogólnej: dział "roztwory i stężenia"
  • Karty wzorów: stężenie procentowe masowe (m/m) i przykładowe zadania rachunkowe
  • Materiały dydaktyczne z technologii chemicznej: bilanse masowe w operacjach rozpuszczania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego