KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 8.
Które rozwiązanie należy zastosować w celu wyznaczenia współrzędnych prostokątnych punktu środkowego łuku kołowego trasy krzywoliniowej?
Ilustracja przedstawia diagram związany z geodezją, dotyczącą wyznaczania współrzędnych prostokątnych punktu środkowego łuku
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć współrzędne punktu z punktu W, stosuje się przyrosty: ΔX = d·cos(A), ΔY = d·sin(A), gdzie d to odległość, a A to kierunek (tu w gradach).
Dlatego do X dodaje się składnik z cosinusem, a do Y składnik z sinusem, przy długości 51,612 m.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach geodezyjnych, gdy znamy współrzędne punktu wyjściowego (tu: W) oraz chcemy obliczyć współrzędne innego punktu (tu: S), standardowo wykorzystuje się metodę przyrostów współrzędnych. Polega ona na rozłożeniu odcinka o długości d na składowe równoległe do osi układu współrzędnych.

Jeżeli kierunek/azymut odcinka wynosi A (w tym zadaniu zapisany w gradach), to przyrosty wyznacza się zależnościami trygonometrycznymi:

ΔX = d · cos(A)
ΔY = d · sin(A)

Następnie współrzędne punktu obliczanego są sumą współrzędnych punktu wyjściowego i przyrostów:

XS = XW + ΔX
YS = YW + ΔY

Odpowiedź "XS = XW + 51,612 m · cos 160,0000 g; YS = YW + 51,612 m · sin 160,0000 g" jest poprawna, bo zachowuje właściwe przypisanie funkcji: cosinus do osi X, sinus do osi Y (zgodnie z przyjętym w zadaniu zapisem przyrostów) oraz używa właściwej długości d = 51,612 m.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne z typowych powodów:

  • Wariant z długością 30,336 m stosuje inną wartość d, więc nawet przy poprawnych funkcjach daje inne przyrosty i inne współrzędne.
  • Warianty z zamianą sin/cos przypisują składowe do niewłaściwych osi, co jest częstą pomyłką wynikającą z mieszania konwencji (np. gdy ktoś zapamiętał inny wzór lub inną definicję kąta).

Wskazówka egzaminacyjna: zanim wybierzesz odpowiedź, sprawdź dwa elementy jednocześnie: (1) czy do X jest cos, a do Y sin (w tej konwencji) oraz (2) czy w obu równaniach użyto tej samej, wymaganej długości d.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw liczysz przyrosty, a potem dodajesz je do współrzędnych punktu wyjściowego: XS = XW + ΔX oraz YS = YW + ΔY. Kluczowe jest, by ΔX i ΔY były policzone dla tej samej długości odcinka i tego samego kierunku.
W typowej konwencji kąt A jest liczony od osi X, więc składowa "po X" jest przyprostokątną przyległą: ΔX = d·cos(A), a składowa "po Y" jest naprzeciwległa: ΔY = d·sin(A). Zawsze warto sprawdzić, jak zdefiniowano kierunek w zadaniu.
Grady to jednostka miary kąta często spotykana w geodezji. Pełny obrót ma 400 g. W obliczeniach ważne jest, by kalkulator/funkcje trygonometryczne były ustawione na odpowiednią jednostkę (grady), inaczej sinus i cosinus będą policzone błędnie.
Najczęściej myli się: sin z cos (zamiana osi), używa niewłaściwej długości d (np. innego elementu łuku), albo liczy funkcje w złej jednostce kąta (stopnie zamiast gradów). Pomaga kontrola znaku i sensu geometrycznego wyniku.
Możesz wykonać kontrolę jakości: dla kierunku bliskiego 0 g przyrost X powinien być duży (cos blisko 1), a przyrost Y mały (sin blisko 0). Dla kierunku bliskiego 100 g sytuacja się odwraca. Taka kontrola wychwytuje część zamian sin/cos.
Nie. Znak zależy od ćwiartki/kierunku. Wzory z sin i cos dają wartości dodatnie lub ujemne w zależności od A, co odpowiada temu, czy punkt leży "na plus" lub "na minus" danej osi. W testach często znaki są ukryte w wartości sin/cos.
Robi się to m.in. przy tyczeniu trasy krzywoliniowej (drogi, toru), kontroli geometrii łuku i wyznaczaniu punktów pośrednich potrzebnych do pomiarów sytuacyjnych. Punkt środkowy łuku bywa wykorzystywany jako punkt kontrolny lub etapowy w obliczeniach.
Jeśli w zadaniu d ma konkretną wartość (np. wynikającą z geometrii łuku), to każda odpowiedź z inną liczbą od razu zmienia przyrosty i prowadzi do innych współrzędnych. Warto porównać, czy ta sama długość pojawia się w obu równaniach X i Y oraz czy jest zgodna z treścią.
Tak, jeśli inaczej zdefiniowano kąt (np. liczony od osi Y) albo zastosowano inną konwencję kierunków. Wtedy role sinusa i cosinusa mogą się zamienić. Dlatego zawsze czytaj, od której osi liczony jest kierunek i w jakiej jednostce podano kąt.
Ćwicz serię krótkich zadań na przyrosty: wyznacz ΔX, ΔY i współrzędne punktu, zmieniając kierunek oraz długość. Zrób listę kontrolną: jednostka kąta, poprawne sin/cos, ta sama długość d, sens wyniku. To ogranicza błędy "mechaniczne" na teście.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Zadania rachunkowe z geodezji inżynieryjnej dotyczące łuków kołowych i tyczenia trasy
  • Powtórzenie trygonometrii (sinus/cosinus) oraz interpretacji przyrostów współrzędnych
  • Tablice/ściągi: przeliczenia jednostek kąta (stopnie–grady) oraz schemat przyrostów ΔX, ΔY

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego