Tolerancje geometryczne służą do opisu jakości geometrii elementu w sposób, którego nie da się ująć samymi wymiarami (np. samą średnicą). W przypadku wałka stopniowanego kluczowe jest nie tylko to, jakie są średnice poszczególnych stopni, ale też jak są one wzajemnie ustawione.
Odpowiedź "tolerancją współosiowości osi obu stopni wałka" jest właściwa, ponieważ współosiowość jest tolerancją położenia i opisuje, w jakich granicach może znajdować się oś jednego stopnia względem osi drugiego (lub względem osi bazowej). W praktyce decyduje to o tym, czy wałek będzie poprawnie współpracował z łożyskami, tulejami, uszczelnieniami i czy nie pojawią się drgania oraz nierównomierne zużycie.
Pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego oznaczenia:
- "różnicą pomiędzy średnicami obu stopni wałka" opisuje relację dwóch wymiarów (średnic). To informacja wymiarowa, zwykle podawana przez wartości nominalne i tolerancje wymiarów, a nie przez symbol tolerancji geometrycznej.
- "tolerancją okrągłości powierzchni obu stopni wałka" dotyczy kształtu pojedynczej powierzchni walcowej w przekrojach poprzecznych. Nawet idealnie okrągły stopień może być niewspółosiowy z drugim stopniem, więc są to różne wymagania kontrolne.
- "odchyłką promienia średnicy mniejszego stopnia wałka" jest sformułowaniem nietypowym dla zapisu na rysunku: w praktyce kontroluje się średnicę (wymiar) oraz odchyłki kształtu/położenia, a nie "odchyłkę promienia średnicy". Taki opis nie odpowiada standardowej interpretacji tolerancji GPS.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku widzisz oznaczenie tolerancji odnoszące się do osi/osiowości elementów (dwa walce, dwa stopnie, baza osiowa), myśl o tolerancjach położenia (współosiowość, pozycja, bicie), a nie o tolerancjach kształtu (okrągłość, cylindryczność) ani o samych wymiarach.
