Rysy na powierzchniach skalnych (często opisywane jako rysy/żłobki lodowcowe lub striacje) to klasyczny efekt erozji glacjalnej. Powstają wtedy, gdy poruszający się lodowiec przesuwa po podłożu okruchy skalne wtopione w spąg lodu. Taki materiał działa jak narzędzie ścierne: zarysowuje, żłobi i wygładza powierzchnię skały, a kierunek rys bywa zgodny z kierunkiem ruchu lodu.
Odpowiedź "lodowca" jest więc właściwa, bo mechanizm powstawania rys wymaga jednocześnie: dużego nacisku, ruchu masy oraz obecności twardego "narzędzia" (ziarna, żwiru, głazu), które podczas tarcia pozostawia liniowe ślady.
Pozostałe propozycje są mylące z następujących powodów:
- "morza" – abrazja morska najczęściej prowadzi do obtaczania i wygładzania klifów oraz tworzenia platform abrazyjnych; liniowe, równoległe rysy na litej skale nie są jej najbardziej charakterystycznym efektem.
- "mrozu" – wietrzenie mrozowe powoduje głównie rozkruszanie i spękania (np. kliny lodowe, rozsadzanie), a nie równoległe rysy od tarcia materiału o podłoże.
- "rzeki" – rzeka transportuje i obtacza materiał, może polerować i zaokrąglać ziarna; jednak typowe "rysy" na podłożu skalnym jako wskaźnik kierunku i pracy narzędziowej są silniej kojarzone z lodowcem niż z transportem fluwialnym.
W praktyce terenowej warto pamiętać: rysy = tarcie pod naciskiem, a w skali krajobrazu taki nacisk i stały kontakt zapewnia przede wszystkim lód lodowcowy z materiałem w spągu.
