KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 35.
Schemat przekładni przyśpieszającej (multiplikatora) przedstawia rysunek oznaczony literą
Ilustracja przedstawia schematy różnych typów przekładni mechanicznych, które mogą być stosowane w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia przyspieszająca (multiplikator) zwiększa prędkość obrotową na wyjściu, co w prostej parze kół zębatych oznacza, że koło napędzane ma mniej zębów (mniejszą średnicę) niż koło napędzające. Taki układ odpowiada schematowi oznaczonemu literą "B".

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia przyspieszająca, nazywana też multiplikatorem, ma za zadanie zwiększyć prędkość obrotową na wyjściu w porównaniu do wejścia. W klasycznej parze kół zębatych (zewnętrznych) zależność między prędkościami i liczbą zębów można ująć jakościowo tak: koło o większej liczbie zębów obraca się wolniej, a koło o mniejszej liczbie zębów obraca się szybciej.

Żeby więc uzyskać efekt "przyspieszenia", koło napędzane (na wale wyjściowym) powinno być mniejsze od koła napędzającego (na wale wejściowym). Wtedy wyjście wykonuje więcej obrotów w tym samym czasie, kosztem zmniejszenia momentu obrotowego. Na schemacie poprawnym dla multiplikatora widać właśnie relację: większe koło napędza mniejsze.

Odpowiedź "B" jest właściwa, ponieważ przedstawia układ odpowiadający powyższej zasadzie: koło wyjściowe jest mniejsze (ma mniej zębów), co oznacza zwiększenie prędkości na wyjściu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne typowo z następujących powodów:

  • schematy, w których mniejsze koło napędza większe, opisują przekładnię zwalniającą (reduktor) – prędkość na wyjściu spada, a moment rośnie,
  • rysunki, które nie pokazują jednoznacznie pary kół z relacją "duże → małe" dla kierunku wejście→wyjście, nie spełniają definicji multiplikatora,
  • układy o innym typie zazębienia lub innej kinematyce (jeśli występują) nie odpowiadają najprostszemu schematowi przekładni przyspieszającej oczekiwanemu w tym zadaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, które koło jest wejściowe (napędzające), a które wyjściowe (napędzane). Dopiero potem oceń, czy na wyjściu koło jest mniejsze (przyspiesza) czy większe (zwalnia).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekładnia, która zwiększa prędkość obrotową na wale wyjściowym względem wejściowego. Osiąga się to przez odpowiedni dobór kół (np. wyjściowe koło z mniejszą liczbą zębów), zwykle kosztem zmniejszenia momentu obrotowego.
Sprawdź relację koła napędzającego do napędzanego: w multiplikatorze koło napędzane jest mniejsze (ma mniej zębów) niż napędzające, więc na wyjściu uzyskuje się większą prędkość obrotową.
W zazębieniu oba koła "przenoszą" ten sam ruch obwodowy na styku. Mniejsze koło ma krótszy obwód i mniej zębów, więc aby nadążyć za ruchem na styku, musi wykonać więcej obrotów w tym samym czasie.
Zwykle rośnie prędkość, ale spada moment obrotowy na wyjściu (przy porównywalnych stratach). To typowa zamiana: większa prędkość kosztem "siły" na wale, dlatego multiplikator dobiera się do zadań wymagających szybszego obrotu.
Jeśli mniejsze koło napędza większe, to prędkość na wyjściu maleje (reduktor). Jeśli większe koło napędza mniejsze, to prędkość na wyjściu rośnie (multiplikator). Kluczowe jest też, które koło jest wejściowe.
Najczęściej myli się koło napędzające z napędzanym albo ocenia się tylko "które koło jest większe", bez ustalenia kierunku mocy. Drugi błąd to automatyczne utożsamienie przekładni zębatej z reduktorem, bo reduktory są częściej spotykane.
W prostej parze kół zębatych zewnętrznych kierunek obrotu na wyjściu jest przeciwny do wejścia. Jeśli w przekładni jest dodatkowe koło pośrednie lub inny układ, kierunek może się zmienić inaczej, ale to zależy od schematu.
Gdy trzeba uzyskać wyższą prędkość elementu roboczego niż daje napęd (np. silnik/wał wejściowy). Może to dotyczyć napędu osprzętu, głowic, wrzecion lub innych podzespołów wymagających szybszego obrotu.
1) Ustal wejście i wyjście.
2) Określ, które koło jest napędzające.
3) Porównaj wielkość/liczbę zębów kół.
4) Zdecyduj: większe→mniejsze oznacza przyspieszanie, mniejsze→większe oznacza zwalnianie.
Poza przyspieszającą i zwalniającą warto rozpoznawać: przekładnię pasową, łańcuchową, zębatą walcową i stożkową, ślimakową oraz układy z kołem pośrednim. Pomaga to w montażu, ocenie przełożeń i diagnostyce napędów.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Przekładnia przyspieszająca (multiplikator) zwiększa prędkość obrotową na wyjściu, co w prostej parze kół zębatych oznacza, że koło napędzane ma mniej zębów (mniejszą średnicę) niż koło napędzające."

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw budowy maszyn: przekładnie zębate i przełożenia
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji MEC.3 dotyczące napędów i przekładni
  • Zadania treningowe z rozpoznawania typów przekładni na schematach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego