KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 16.
Sposób wentylacji miejscowej stanowiska pracy przedstawionego na rysunku, na którym występuje emisja pyłów i gazów cięższych od powietrza jest
Ilustracja przedstawia schemat wentylacji miejscowej na stanowisku pracy, gdzie występuje emisja pyłów i gazów cięższych od
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy emisji pyłów i gazów cięższych od powietrza odciąg miejscowy powinien być umieszczony nisko, na poziomie źródła emisji lub poniżej. Jednocześnie napływ świeżego powietrza powinien iść od pleców pracownika przez strefę oddychania w stronę źródła i dalej do odciągu, aby nie kierować zanieczyszczeń na twarz.

Pełne wyjaśnienie:

Wentylacja miejscowa ma za zadanie wychwycić zanieczyszczenia u źródła, zanim rozprzestrzenią się w pomieszczeniu. W praktyce ocenia się przede wszystkim dwa elementy: kierunek przepływu powietrza oraz usytuowanie odciągu względem rodzaju zanieczyszczeń.

1) Wysokość usytuowania odciągu
Jeżeli na stanowisku występują pyły i gazy cięższe od powietrza, mają one tendencję do przemieszczania się ku dołowi (opadanie, "spływanie" do dolnych stref). Dlatego odciąg miejscowy powinien znajdować się nisko, na poziomie źródła emisji lub poniżej. Taki układ ogranicza gromadzenie się zanieczyszczeń przy podłodze i ułatwia ich przechwycenie.

2) Kierunek prądu powietrza
Bezpieczny kierunek przepływu to taki, w którym świeże powietrze napływa od strony pracownika (najczęściej od tyłu), przechodzi przez jego strefę oddychania w kierunku źródła emisji i dalej jest zasysane do odciągu. Dzięki temu zanieczyszczenia są "zabierane" od pracownika, a nie przeciągane przez jego twarz.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Warianty wskazujące, że kierunek jest niewłaściwy, zakładają sytuację, w której strumień powietrza przenosi zanieczyszczenia w stronę pracownika lub powoduje ich rozpraszanie w strefie oddychania. To zwiększa narażenie inhalacyjne.
  • Warianty wskazujące, że wysokość odciągu jest niewłaściwa, stoją w sprzeczności z zasadą doboru położenia odciągu do właściwości zanieczyszczeń: dla ciężkich zanieczyszczeń odciąg powinien być nisko (a nie wysoko).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy zanieczyszczenia są cięższe czy lżejsze od powietrza (to determinuje "nisko/wysoko"), a dopiero potem sprawdź, czy strzałki przepływu nie prowadzą zanieczyszczeń przez twarz pracownika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wentylacja miejscowa to system, który usuwa zanieczyszczenia (pyły, gazy, pary) bezpośrednio w miejscu ich powstawania, zanim rozprzestrzenią się w hali. Działa przez odpowiedni nawiew oraz odciąg miejscowy (wyciąg), który "przechwytuje" zanieczyszczenia u źródła.
Gazy i pyły cięższe od powietrza mają tendencję do opadania i gromadzenia się w dolnych strefach. Nisko umieszczony odciąg przechwytuje je bliżej toru ich przemieszczania, ogranicza rozprzestrzenianie i zmniejsza narażenie pracownika w strefie oddychania.
Właściwy kierunek to taki, w którym świeże powietrze napływa od strony pracownika (często od pleców), przechodzi przez strefę oddychania w stronę źródła emisji i dalej do odciągu. Nie powinno być sytuacji, że strumień niesie zanieczyszczenia w stronę twarzy.
Strefa oddychania to obszar bezpośrednio przy ustach i nosie pracownika, z którego wdycha on powietrze. Układ nawiew–odciąg powinien chronić właśnie tę strefę: zanieczyszczenia nie mogą być przez nią przeciągane, tylko od razu kierowane do odciągu.
Najczęstsze błędy to: umieszczenie odciągu za wysoko dla zanieczyszczeń ciężkich, ustawienie nawiewu od strony źródła emisji (co "dmucha" zanieczyszczenia na pracownika) oraz zbyt duża odległość ssawy od miejsca powstawania pyłu, przez co pył zdąży się rozproszyć.
W wielu procesach tak, bo działa u źródła i ogranicza rozprzestrzenianie zanieczyszczeń. Wentylacja ogólna rozcieńcza zanieczyszczenia w całym pomieszczeniu, ale nie zawsze chroni strefę oddychania. W praktyce często łączy się oba rozwiązania, zależnie od zagrożeń.
Wysokie usytuowanie odciągu stosuje się typowo dla zanieczyszczeń lżejszych od powietrza, które unoszą się ku górze. Wtedy odciąg w górnej strefie przechwytuje je zgodnie z naturalnym kierunkiem przemieszczania, zanim rozprzestrzenią się po pomieszczeniu.
Odciągi miejscowe często stosuje się przy pracach generujących pyły i dymy, np. szlifowaniu, cięciu, spawaniu czy obróbce materiałów pylących. Kluczowe jest, by odciąg był możliwie blisko źródła emisji oraz by strumień powietrza nie prowadził zanieczyszczeń na pracownika.
Nawiew za plecami pomaga utrzymać przepływ od pracownika w stronę źródła emisji i odciągu. To ogranicza przedostawanie się zanieczyszczeń do strefy oddychania. Dodatkowo nawiew powinien być tak ustawiony, by nie powodować nadmiernych turbulencji i rozpraszania pyłów.
Ćwicz rozpoznawanie: (1) czy zanieczyszczenia są cięższe czy lżejsze od powietrza (to determinuje "nisko/wysoko"), (2) czy kierunek strumienia chroni strefę oddychania. Warto też znać ogólną zasadę, że urządzenia emitujące pyły/gazy powinny mieć miejscowe wyciągi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Przy emisji pyłów i gazów cięższych od powietrza odciąg miejscowy powinien być umieszczony nisko, na poziomie źródła emisji lub poniżej."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, § 34, Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 z późn. zm.

Materiały:

  • Teksty szkoleniowe BHP dotyczące wentylacji miejscowej i odciągów
  • Materiały CIOP-PIB dotyczące eliminacji pyłów i gazów na stanowisku pracy
  • Instrukcje producentów urządzeń odciągowych (zasady sytuowania ssaw i nawiewów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego