Oznaczenie ⌀42H8 należy czytać jako: otwór o wymiarze nominalnym 42 mm, z polem tolerancji położonym w strefie H oraz o klasie dokładności 8. W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest rozumienie położenia pola tolerancji (litera) oraz szerokości tolerancji (tu podana liczbowo jako 0,039 mm).
Dla otworów w strefie H obowiązuje zasada: odchyłka dolna = 0. Oznacza to, że najmniejszy dopuszczalny wymiar otworu jest równy wymiarowi nominalnemu.
- Dolny wymiar graniczny: 42,000 mm
- Górny wymiar graniczny: 42,000 mm + 0,039 mm = 42,039 mm
Poprawnie wykonany otwór musi więc mieć średnicę w przedziale od 42,000 mm do 42,039 mm (włącznie).
Wymiar 42,002 mm spełnia warunek, bo jest większy od 42,000 mm i mniejszy od 42,039 mm.
Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z typowych powodów spotykanych na egzaminach:
- 41,980 mm oraz 41,978 mm są mniejsze od dolnego wymiaru granicznego 42,000 mm. To częsty błąd wynikający z założenia, że tolerancja "rozchodzi się" na plus i minus, co nie jest prawdą dla otworu w strefie H.
- 42,200 mm jest większe niż górny wymiar graniczny 42,039 mm. Taki otwór byłby wykonany zbyt "luźno", co mogłoby zmienić charakter pasowania i pogorszyć współpracę elementów (np. powstanie nadmiernego luzu, spadek dokładności pozycjonowania).
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy dotyczy to otworu czy wałka, potem zapamiętaj regułę strefy H dla otworów (dolna odchyłka 0), a dopiero na końcu dodaj podaną tolerancję, aby otrzymać górny wymiar graniczny.
