KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 24.
Urządzenie sterowane za pomocą PLC realizuje proces produkcyjny w 5 krokach. Stycznik K1 podłączony do wyjścia Q0.1 sterownika powinien być załączony tylko w krokach 2, 3 i 5. Który fragment programu prawidłowo realizuje sterowanie stycznikiem K1?
Ilustracja przedstawia cztery fragmenty programu sterownika PLC, które są częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stycznik K1 ma być załączony wyłącznie wtedy, gdy aktywny jest krok 2, 3 lub 5.
Poprawny fragment programu realizuje więc funkcję OR tych trzech sygnałów "krok aktywny" i steruje nimi wyjście Q0.1. Rozwiązania wymagające jednoczesnej aktywności kilku kroków (AND) albo obejmujące inne kroki nie spełniają warunku.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu wymagane jest sterowanie stycznikiem K1 podłączonym do wyjścia Q0.1 tak, aby był włączony tylko w krokach 2, 3 oraz 5 procesu krokowego.

W praktyce oznacza to, że sterownik PLC musi wystawić stan "1" na Q0.1, gdy spełniony jest którykolwiek z warunków: "aktywny krok 2", "aktywny krok 3" lub "aktywny krok 5". Logicznie jest to suma logiczna (OR):

Q0.1 = (krok2) OR (krok3) OR (krok5)

W językach PLC (np. LD/drabinkowym) odpowiada temu zwykle połączenie równoległe trzech styków/warunków, które sterują jedną cewką (Q0.1). Taki zapis gwarantuje, że wystarczy aktywność jednego z wymienionych kroków, aby K1 zadziałał, a jednocześnie w pozostałych krokach wyjście pozostanie wyłączone.

Dlaczego pozostałe typowe warianty są błędne?

  • Jeśli warunki kroków są połączone szeregowo, powstaje funkcja AND. W sekwencji krokowej z reguły nie da się mieć aktywnych kilku kroków jednocześnie, więc wyjście praktycznie nigdy by się nie załączyło.
  • Jeśli użyto negacji lub warunków obejmujących "nie krok 1" albo "krok ≥ 2", łatwo niechcący włączyć K1 także w kroku 4 (lub innym), co łamie wymóg "tylko 2, 3 i 5".
  • Jeśli sterowane jest inne wyjście niż Q0.1, nawet poprawna logika kroków nie spełnia warunku zadania (błąd adresowania).

Wniosek: poprawny fragment programu to ten, który bez dodatkowych wyjątków realizuje OR dla kroków 2, 3 i 5 i bezpośrednio zasila cewkę/wyjście Q0.1.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To znaczy, że wyjście sterujące (np. Q0.1) ma mieć stan "1" wyłącznie wtedy, gdy aktywny jest krok 2, 3 albo 5 sekwencji. W pozostałych krokach wyjście musi być "0", nawet jeśli maszyna wykonuje inne działania.
To jest suma logiczna OR trzech sygnałów "aktywny krok". W LD zwykle realizuje się to przez równoległe gałęzie (trzy styki w gałęziach), które sterują jedną cewką wyjścia Q0.1.
Połączenie szeregowe odpowiada logice AND, czyli wymaga jednoczesnej aktywności wszystkich warunków. W typowej sekwencji krokowej aktywny jest tylko jeden krok naraz, więc AND sprawi, że wyjście prawie nigdy się nie włączy.
Najczęściej: pominięcie jednego z wymaganych kroków (np. brak kroku 5), dodanie niechcianego kroku (np. 4), użycie AND zamiast OR, albo błędne adresowanie wyjścia (np. sterowanie Q0.0 zamiast Q0.1).
Da się, jeśli numer kroku jest przechowywany jako wartość (np. liczba). Wtedy trzeba porównać: krok==2 OR krok==3 OR krok==5. Na egzaminach i w LD częściej spotyka się jednak osobne bity "krok aktywny", które łatwo łączyć równolegle.
Gdy dany napęd lub zasilanie ma działać tylko w określonych fazach cyklu, np. transport w krokach podawania i odbioru, a wyłączone podczas obróbki. To ogranicza zużycie, poprawia bezpieczeństwo i zapobiega niepożądanym ruchom.
Najprościej monitorować online bity kroków oraz stan Q0.1. Przechodząc sekwencję krok po kroku, obserwujesz, czy Q0.1 jest "1" dokładnie w 2, 3 i 5 oraz czy w 1 i 4 pozostaje "0". To szybki test logiczny.
Najczęściej oznacza to wyjście cyfrowe (Q) w bajcie/obszarze 0 i bicie 1. Dokładna interpretacja zależy od platformy PLC, ale na poziomie egzaminu chodzi o to, że jest to konkretne wyjście, które ma sterować stycznikiem.
Słowo "tylko" wymusza poprawne wykluczenie pozostałych kroków. To częsty haczyk egzaminacyjny: rozwiązanie może włączać wyjście w krokach 2 i 3, ale przypadkowo także w 4 (np. przez zbyt szeroki warunek), co czyni je błędnym.
Ćwicz tłumaczenie opisu technologii na logikę: wypisz, w których krokach wyjście ma być 1, a w których 0, a potem zapisz to jako OR/AND/negacje. Rozwiązuj krótkie zadania w LD/FBD i zawsze sprawdzaj adresy wyjść.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Stycznik K1 ma być załączony wyłącznie wtedy, gdy aktywny jest krok 2, 3 lub 5.Poprawny fragment programu realizuje więc funkcję OR tych trzech sygnałów "krok aktywny" i steruje nimi wyjście Q0.1."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (zagadnienia: języki PLC, logika w LD/FBD)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do PLC (LD/FBD) obejmujące łączenia szeregowe i równoległe
  • Ćwiczenia z sekwencji krokowych (GRAFCET/SFC – koncepcja kroków i przejść)
  • Zadania praktyczne: mapowanie wymagań "tylko w krokach …" na funkcje logiczne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego