KWALIFIKACJA EKA7 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 26.
W czasie inwentaryzacji stwierdzono:
‒ niezawiniony niedobór oleju rzepakowego – 16 sztuk w cenie 10,00 zł/szt.
‒ nadwyżkę oleju słonecznikowego – 18 sztuk w cenie 9,00 zł/szt.

Kierownik jednostki podjął decyzję o kompensacie niedoboru oleju rzepakowego nadwyżką oleju słonecznikowego. Ustal wartość kompensaty, stosując zasadę mniejszej ilości i niższej ceny.

A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kompensatę ustala się według zasady mniejszej ilości i niższej ceny.
Mniejsza ilość to 16 szt. (niedobór), a niższa cena to 9,00 zł/szt. (z oleju słonecznikowego).
Wartość kompensaty = 16 × 9,00 = 144,00 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W kompensacie różnic inwentaryzacyjnych nie "zrównuje się" automatycznie całej nadwyżki z całym niedoborem. Stosuje się regułę bezpieczeństwa: kompensata jest liczona według mniejszej ilości oraz niższej ceny. Oznacza to, że do wyceny przyjmujemy:

  • ilość równą mniejszej z porównywanych (16 szt. vs 18 szt. → wybieramy 16 szt.),
  • cenę równą niższej z porównywanych (10,00 zł vs 9,00 zł → wybieramy 9,00 zł).

Następnie wyliczamy wartość kompensaty jak zwykłą wartość zapasu:

16 szt. × 9,00 zł/szt. = 144,00 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 90,00 zł – odpowiadałoby np. 10 szt. × 9,00 zł lub innej błędnie przyjętej ilości; wynika zwykle z pominięcia danych lub nieuważnego odczytu.
  • 160,00 zł – to 16 szt. × 10,00 zł, czyli użycie mniejszej ilości, ale wyższej ceny, co łamie zasadę "niższej ceny".
  • 162,00 zł – to 18 szt. × 9,00 zł, czyli użycie niższej ceny, ale większej ilości, co łamie zasadę "mniejszej ilości".

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze podkreśl w treści dwa warunki ("mniejsza ilość" i "niższa cena") i dopiero potem wybieraj liczby do mnożenia. To ogranicza ryzyko mechanicznego liczenia "pierwszej pasującej" kombinacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wartość kompensaty liczysz jako mniejsza ilość × niższa cena. Najpierw porównaj ilości (niedobór i nadwyżka) i wybierz mniejszą. Potem porównaj ceny jednostkowe i wybierz niższą. Na końcu wykonaj mnożenie i podaj wynik w zł.
Oznacza, że do kompensaty nie przyjmujesz większej z ilości, nawet jeśli nadwyżka jest większa niż niedobór. Zawsze bierzesz mniejszą liczbę sztuk z pary "niedobór–nadwyżka", aby nie "przekompensować" różnicy.
To reguła ostrożności: do wyceny przyjmujesz niższą cenę jednostkową z porównywanych składników. Chroni to przed zawyżeniem wartości kompensaty. W praktyce porównujesz dwie ceny i do mnożenia wybierasz mniejszą.
Ponieważ 16 sztuk to mniejsza ilość (niedobór 16 szt. vs nadwyżka 18 szt.). Zasada mniejszej ilości wymusza, aby kompensata obejmowała tylko tyle sztuk, ile wynosi mniejsza różnica, niezależnie od tego, gdzie jest niedobór.
Bo 9,00 zł/szt. to niższa cena z porównywanych (9,00 zł vs 10,00 zł). Zasada niższej ceny mówi wprost, że do wyceny kompensaty wybierasz cenę mniejszą, nawet jeśli dotyczy innego towaru niż niedobór.
Potrzebujesz tylko porównania i mnożenia: (1) wybierz mniejszą ilość, (2) wybierz niższą cenę, (3) oblicz wartość jako ilość × cena. Uważaj na automatyczne mnożenie "niedoboru przez jego cenę" – to częsty błąd.
W zadaniach egzaminacyjnych kompensata bywa dopuszczana, gdy przyjmuje się, że różnice dotyczą zbliżonych pozycji i kierownik jednostki podejmuje taką decyzję. Na egzaminie kluczowe jest zastosowanie podanej reguły wyceny (mniejsza ilość i niższa cena) zgodnie z treścią.
Najczęściej: (1) wybór większej ilości (np. 18 zamiast 16), (2) wybór wyższej ceny (10 zamiast 9), (3) pomieszanie danych między towarami, (4) brak sprawdzenia, czy zastosowano oba warunki jednocześnie.
Oszacuj granice: wynik musi być między 16×9 a 18×10, ale po zastosowaniu dwóch "mniejszych" kryteriów powinien wyjść dokładnie 16×9. Jeśli wyszło 16×10 lub 18×9, to znaczy, że spełniłeś tylko jeden warunek.
Ćwicz schemat: porównaj ilości → porównaj ceny → pomnóż. Rób zadania z różnymi układami (większy niedobór/większa nadwyżka, różne ceny), zapisuj obok "min ilość" i "min cena". To buduje nawyk i zmniejsza liczbę pomyłek na egzaminie.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że kompensatę ustala się według zasady mniejszej ilości i niższej ceny.Mniejsza ilość to 16 szt.

Materiały:

  • Podręcznik do rachunkowości finansowej: rozdział o inwentaryzacji i rozliczaniu różnic
  • Zbiór zadań maturalnych/kwalifikacyjnych z EKA.7 dotyczących inwentaryzacji
  • Materiały szkolne z tematu: wycena zapasów oraz kompensata różnic

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego