Kompensata różnic inwentaryzacyjnych jest stosowana wtedy, gdy w zapasach (tu: tkanin) występują jednocześnie niedobory i nadwyżki, które można uznać za możliwe do "zestawienia" (np. w obrębie tego samego asortymentu, tej samej grupy materiałów, podobnych cech). Celem jest rozliczenie różnic w sposób odzwierciedlający sens ekonomiczny, a nie mechaniczne sumowanie wszystkich rozbieżności.
W pytaniu wskazano regułę: "mniejsza ilość, niższa cena". Oznacza to dwa kluczowe ograniczenia:
- Ograniczenie ilości: do kompensaty przyjmuje się tylko tyle sztuk/metrów, ile wynosi mniejsza z porównywanych ilości (nie można skompensować więcej, niż rzeczywiście "pokrywa" druga strona).
- Ograniczenie ceny: wartość kompensaty liczy się według niższej z porównywanych cen (zabezpiecza to przed zawyżeniem wartości kompensaty).
Algorytm jest więc następujący: (1) ustal ilość możliwą do kompensaty jako minimum z ilości niedoboru i nadwyżki, (2) wybierz niższą z cen przypisanych do tych pozycji, (3) oblicz wartość: ilość do kompensaty × niższa cena. Taki sposób liczenia prowadzi do wskazanej w zadaniu wartości kompensaty.
Dlaczego pozostałe kwoty bywają wybierane błędnie? Zwykle wynikają z typowych pomyłek: użycia większej ilości zamiast mniejszej (zawyżenie), zastosowania wyższej ceny zamiast niższej (zawyżenie) albo policzenia wartości dla całego niedoboru lub całej nadwyżki bez ograniczeń wynikających z reguły kompensaty.
W praktyce (w księgowości i magazynie) ważne jest także, aby decyzja o kompensacie była udokumentowana i spójna z przyjętymi zasadami rachunkowości jednostki, bo wpływa na sposób ujęcia i wyceny różnic po inwentaryzacji.
