Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2020



PYTANIE NR 35.
W instalacji trójfazowej prąd obciążenia przewodów fazowych IB = 21 A, a obciążalność długotrwała tych przewodów Idd = 30 A. Który spośród wymienionych wyłączników nadprądowych należy zastosować do zabezpieczenia tej instalacji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór wyłącznika nadprądowego opiera się na warunkach: In ≥ IB oraz In ≤ Idd. Dla IB=21 A i Idd=30 A prąd znamionowy powinien być co najmniej 21 A, ale nie większy niż 30 A. Z podanych wartości spełnia to 25 A, więc właściwy jest wyłącznik B25.

Pełne wyjaśnienie:

W zabezpieczeniu przewodów przed przeciążeniem kluczowe jest, aby wyłącznik nadprądowy miał prąd znamionowy In dobrany do prądu obciążenia obwodu i do dopuszczalnej obciążalności przewodów.

W praktyce stosuje się dwa podstawowe warunki doboru:

  • In ≥ IB – zabezpieczenie nie powinno mieć prądu znamionowego mniejszego niż prąd obciążenia, bo powodowałoby to niepotrzebne wyzwalanie przy normalnej pracy.
  • In ≤ Idd – zabezpieczenie nie powinno dopuszczać do długotrwałego obciążenia przewodu prądem większym niż jego obciążalność, bo prowadziłoby to do przegrzewania izolacji i ryzyka uszkodzeń.

Dane z zadania:

  • IB = 21 A
  • Idd = 30 A

Szukamy takiego In, które mieści się w przedziale:

21 A ≤ In ≤ 30 A

Z podanych aparatów:

  • 'B10' i 'B16' są za małe, bo In < 21 A. Taki wybór groziłby częstym zadziałaniem przy prawidłowym obciążeniu 21 A.
  • 'B20' również jest za mały, bo 20 A nie spełnia warunku In ≥ 21 A.
  • 'B25' spełnia oba warunki: 25 A ≥ 21 A oraz 25 A ≤ 30 A, więc zapewnia właściwą ochronę przed przeciążeniem przy jednoczesnym unikaniu zbędnych wyłączeń.

Warto pamiętać, że litera 'B' oznacza charakterystykę czasowo-prądową wyzwalania zwarciowego, natomiast w tym zadaniu decydujące jest dobranie wartości In do IB i Idd.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak dobrać prąd znamionowy wyłącznika nadprądowego do prądu obciążenia?
Stosuje się zasadę, że prąd znamionowy wyłącznika (In) nie powinien być mniejszy od prądu obciążenia obwodu (IB). W praktyce wybiera się najbliższą wyższą wartość In z szeregu (np. 16, 20, 25 A), aby nie powodować wyłączeń przy normalnej pracy.
Dlaczego wyłącznik nie może mieć In większego niż obciążalność przewodu Idd?
Jeśli In byłby większy niż obciążalność długotrwała przewodu (Idd), przewód mógłby być przez długi czas przeciążany bez zadziałania zabezpieczenia. To prowadzi do przegrzewania izolacji, przyspieszonego starzenia, a w skrajnych przypadkach do uszkodzeń i zagrożenia pożarowego.
Co oznacza zapis B25 na wyłączniku nadprądowym?
B25 oznacza wyłącznik nadprądowy o charakterystyce wyzwalania typu B i prądzie znamionowym 25 A. Litera odnosi się do zachowania przy zwarciach (część bezzwłoczna), natomiast liczba określa, jaki prąd może płynąć długotrwale bez zadziałania w warunkach znamionowych.
Jakie są typowe błędy przy doborze wyłącznika do instalacji trójfazowej?
Najczęstsze błędy to: dobór In "na oko" bez porównania z IB i Idd, wybór zbyt małego In (skutkuje wyłączeniami), albo zbyt dużego In (ryzyko przeciążenia przewodów). Często myli się też charakterystykę B/C/D z samą wartością prądu znamionowego.
Czy zawsze wybiera się najbliższą większą wartość In niż I_B?
Zwykle wybiera się In nieco większe lub równe IB, ale zawsze trzeba jeszcze spełnić ograniczenie od strony przewodu: In nie może przekroczyć Idd. Dlatego wybór jest kompromisem: zabezpieczenie ma nie wyłączać normalnej pracy i jednocześnie chronić przewody przed długotrwałym przeciążeniem.
Jak odróżnić prąd obciążenia I_B od obciążalności długotrwałej Idd?
IB to prąd, jaki rzeczywiście pobiera obciążenie w danym obwodzie (wynika z mocy i warunków pracy). Idd (często spotyka się też oznaczenie Iz) to maksymalny prąd, jaki przewód może przenosić długotrwale bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury, zależny m.in. od przekroju i sposobu ułożenia.
Kiedy charakterystyka B jest właściwa, a kiedy lepsza jest C lub D?
Charakterystyka B jest często stosowana w obwodach o małych prądach rozruchowych (typowe instalacje odbiorcze). Charakterystyki C i D dobiera się zwykle tam, gdzie występują większe prądy załączeniowe/rozruchowe (np. silniki, transformatory), aby uniknąć niepożądanych zadziałań. Dobór zależy od obciążenia i warunków zwarciowych.
Jak sprawdzić, czy B20 nadaje się do obwodu z prądem obciążenia 21 A?
Porównaj In z IB: dla B20 mamy In = 20 A, a obciążenie wynosi 21 A. Ponieważ 20 A < 21 A, warunek In ≥ IB nie jest spełniony. Taki wyłącznik może wyłączać obwód podczas normalnej pracy, więc nie jest właściwym wyborem w tym przypadku.
Jakie informacje o przewodzie są potrzebne do doboru zabezpieczenia nadprądowego?
Najważniejsza jest dopuszczalna obciążalność długotrwała (Idd/Iz), która zależy od przekroju, materiału, izolacji, temperatury otoczenia i sposobu ułożenia. W praktyce potrzebujesz też wiedzieć, jaki prąd będzie płynął w obwodzie (IB) oraz dobrać aparat o odpowiedniej charakterystyce do rodzaju odbiornika.
Jak przygotować się do zadań egzaminacyjnych z doboru zabezpieczeń nadprądowych?
Utrwal dwa warunki doboru: In ≥ IB oraz In ≤ Idd. Ćwicz dobór z typowego szeregu prądów (10/16/20/25/32 A) i ucz się czytać oznaczenia aparatów. Warto rozwiązać kilkanaście zadań, zwracając uwagę na to, czy pytanie dotyczy przeciążenia przewodów czy np. prądów rozruchowych.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Dobór wyłącznika nadprądowego opiera się na warunkach: In ≥ IB oraz In ≤ Idd."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do kwalifikacji elektrycznych dotyczące doboru zabezpieczeń nadprądowych
  • Karty katalogowe producentów wyłączników nadprądowych (seria i charakterystyki B/C/D)
  • Materiały dydaktyczne o obciążalności prądowej przewodów i doborze przekrojów
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego