KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 29.
W obwodzie gniazd jednofazowych zabezpieczonym wyłącznikiem nadprądowym CLS6 B20, zmierzona impedancja pętli zwarcia ZL-N wynosi 0,1 Ω. Na podstawie zamieszczonej tabeli dobierz najmniejszy prąd znamionowy poprzedzającego wyłącznik zabezpieczenia topikowego tak, aby była zachowana selektywność zadziałania zabezpieczeń.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą selektywności wyłączników CLS6 w kontekście zabezpieczeń topikowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Selektywność oznacza, że przy zwarciu w obwodzie gniazd najpierw zadziała zabezpieczenie bliższe miejscu uszkodzenia (B20), a zabezpieczenie poprzedzające pozostanie nieaktywne. Dobór wykonuje się z tabel selektywności dla danej pary aparatów; minimalna wartość spełniająca warunek to 63 A.

Pełne wyjaśnienie:

W instalacjach niskiego napięcia selektywność (stopniowanie) zabezpieczeń ma na celu ograniczenie zasięgu wyłączenia: zwarcie w jednym obwodzie (np. gniazd jednofazowych) powinno spowodować zadziałanie zabezpieczenia tego obwodu, bez wyłączania zabezpieczeń "wyżej" w rozdzielnicy.

W zadaniu obwód gniazd jest chroniony wyłącznikiem nadprądowym o charakterystyce B i prądzie znamionowym 20 A. Dodatkowo podano zmierzoną impedancję pętli zwarcia ZL-N, co w praktyce bywa wykorzystywane do oceny warunków zwarciowych i skuteczności samoczynnego wyłączenia. Jednak samo zachowanie selektywności pomiędzy wyłącznikiem nadprądowym a bezpiecznikiem topikowym nie wynika wyłącznie z ZL-N i prądu znamionowego, lecz z porównania charakterystyk czasowo-prądowych oraz (najczęściej) danych producenta w postaci tabel selektywności/koordynacji.

Odpowiedź "63 A" jest właściwa, ponieważ wskazuje najmniejszy prąd znamionowy zabezpieczenia topikowego poprzedzającego, dla którego producent (wg przywołanej tabeli) gwarantuje selektywność z wyłącznikiem B20 w rozpatrywanym zakresie prądów zwarciowych. W praktyce zbyt mały bezpiecznik poprzedzający może zadziałać razem z B20 lub nawet szybciej, co oznacza brak selektywności.

Dlaczego pozostałe wartości są niewłaściwe w tym ujęciu?

  • "35 A" i "50 A" są zbyt małe, więc w wielu przypadkach zwarć mogą nie zapewnić wymaganego odstępu czasowo-prądowego między aparatem poprzedzającym a B20.
  • "80 A" może zapewniać selektywność, ale nie spełnia warunku "najmniejszego prądu znamionowego" – jest większe niż minimalnie wymagane wg tabeli.

Na egzaminie warto zapamiętać: selektywność dla konkretnej pary aparatów potwierdza się tabelą/wykresem producenta; samo "większe In" nie zawsze jest optymalnym i minimalnym doborem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Selektywność to takie dobranie zabezpieczeń szeregowych, aby przy uszkodzeniu zadziałało tylko zabezpieczenie najbliższe miejsca awarii. Dzięki temu nie wyłącza się zasilanie całej rozdzielnicy, a jedynie uszkodzony obwód (np. gniazda).
Kluczowe są charakterystyki czasowo-prądowe obu zabezpieczeń oraz tabela selektywności producenta (dla danej serii MCB i typu wkładki, np. gG). Same prądy znamionowe nie wystarczą, bo o selektywności decyduje też szybkość zadziałania.
Impedancja pętli zwarcia pozwala oszacować prąd zwarciowy w danym obwodzie i ocenić, czy zabezpieczenie wyłączy zasilanie wystarczająco szybko (ochrona przeciwporażeniowa). W niektórych zadaniach łączy się to także z analizą koordynacji zabezpieczeń.
Dobór na ochronę przeciwporażeniową dotyczy spełnienia warunku samoczynnego wyłączenia (czas i prąd zadziałania przy zwarciu doziemnym lub L-N). Selektywność dotyczy tego, które zabezpieczenie zadziała pierwsze w układzie szeregowym.
Nie zawsze. Zwykle większy prąd znamionowy zabezpieczenia poprzedzającego pomaga, ale selektywność zależy od przebiegu charakterystyk czasowo-prądowych i energii przepuszczanej. Dlatego w praktyce potwierdza się ją tabelą selektywności producenta.
Najczęściej myli się serię/typ aparatu (np. inna linia MCB), pomija typ wkładki (gG vs aM) albo odczytuje wartości dla innego prądu znamionowego wyłącznika. Błąd robi też wybór "większej" wartości zamiast najmniejszej spełniającej warunek.
Spotyka się to np. w starszych tablicach, w zasilaniu rozdzielnic podrzędnych albo przy koordynacji zwarciowej i ograniczaniu prądów zwarciowych. Bezpiecznik może pełnić rolę zabezpieczenia przedlicznikowego lub głównego w danym stopniu rozdziału.
B20 oznacza wyłącznik nadprądowy o prądzie znamionowym 20 A i charakterystyce zadziałania typu B. Typ B ma określony zakres prądu, przy którym następuje szybkie (magnetyczne) wyłączenie, co jest istotne przy zwarciach w obwodach końcowych.
Nie w pełni. ZL-N pozwala obliczyć prąd zwarcia, ale selektywność wymaga porównania charakterystyk zadziałania obu zabezpieczeń w funkcji prądu i czasu. Dlatego zadania egzaminacyjne zwykle odsyłają do tabeli selektywności lub wykresów producenta.
Ćwicz odczyt tabel i wykresów czasowo-prądowych, rozpoznawanie typów zabezpieczeń (MCB, bezpieczniki gG/aM) oraz zasadę "minimalnego stopnia selektywnego". Pomaga też analiza kilku przykładów z rozdzielnic: obwód końcowy, zabezpieczenie poprzedzające i główne.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Selektywność oznacza, że przy zwarciu w obwodzie gniazd najpierw zadziała zabezpieczenie bliższe miejscu uszkodzenia (B20), a zabezpieczenie poprzedzające pozostanie nieaktywne."

Źródła:

  • PN-EN 60898-1:2019-10, Wyłączniki do zabezpieczeń nadprądowych do użytku domowego i podobnego (MCB) – wymagania i charakterystyki
  • PN-EN 60269 (seria), Bezpieczniki topikowe niskonapięciowe – wymagania i charakterystyki wkładek (np. gG)
  • PN-HD 60364-4-41:2017-09, Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym

Materiały:

  • Karty katalogowe i tabele selektywności producentów wyłączników nadprądowych i bezpieczników topikowych
  • Podręczniki z zakresu instalacji elektrycznych nN (ochrona przeciwporażeniowa i dobór zabezpieczeń)
  • Materiały szkoleniowe SEP dotyczące doboru i koordynacji zabezpieczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego