W transformatorze trójfazowym sposób połączenia uzwojeń odczytuje się bezpośrednio ze schematu połączeń zacisków i końców cewek. Kluczowa jest cecha geometryczna połączeń:
- Trójkąt występuje wtedy, gdy końce uzwojeń są połączone "w pętlę" tak, że każde uzwojenie łączy dwie fazy, a całość tworzy zamknięty obwód międzyfazowy. Nie ma jednego, wspólnego punktu połączonych końców.
- Gwiazda występuje wtedy, gdy trzy uzwojenia mają jeden wspólny punkt (punkt gwiazdowy/neutralny) – zwykle jest to złączenie tych samych końców uzwojeń, a na zewnątrz wyprowadzone są pozostałe końce jako fazy.
Odpowiedź "Pierwotne w trójkąt, a wtórne w gwiazdę." jest poprawna, gdy na rysunku część pierwotna nie ma punktu wspólnego i tworzy zamknięty układ międzyfazowy, natomiast część wtórna posiada wspólny węzeł (punkt gwiazdowy).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Obydwa w gwiazdę." byłoby prawdziwe tylko wtedy, gdy zarówno po stronie pierwotnej, jak i wtórnej widać byłoby wspólny punkt połączonych końców uzwojeń. Jeśli jedna strona tworzy pętlę bez punktu wspólnego, nie jest to gwiazda.
- "Obydwa w trójkąt." wymagałoby, aby po obu stronach nie było punktu wspólnego i aby uzwojenia były połączone w zamknięty obwód. Występowanie punktu gwiazdowego po jednej stronie wyklucza trójkąt po tej stronie.
- "Pierwotne w gwiazdę, a wtórne w trójkąt." to typowa pomyłka polegająca na odwróceniu stron transformatora lub odczytaniu kierunku połączeń "na pamięć". W zadaniu rozstrzygające są symbole i węzły na schemacie, a nie to, jaki układ jest częściej spotykany w praktyce.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw znajdź, czy na danej stronie transformatora jest jeden wspólny węzeł dla trzech uzwojeń (to gwiazda). Jeżeli zamiast tego widzisz zamknięty obwód między trzema fazami bez wspólnego punktu, to trójkąt.
