KWALIFIKACJA ROL11 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 34.
W krzyżowaniu towarowym świń w stadzie loch rasy wielka biała polska nie należy używać nasienia knurów rasy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W krzyżowaniu towarowym, którego celem jest produkcja tuczników na ubój, do loch rasy wielka biała polska dobiera się zwykle knury ras ojcowskich poprawiających cechy tuczne i rzeźne (np. duroc, pietrain, hampshire). Puławska jest rasą mateczną, więc nie jest typowym komponentem ojcowskim w tym układzie.

Pełne wyjaśnienie:

Krzyżowanie towarowe świń polega na takim doborze ras rodzicielskich, aby wykorzystać efekt heterozji i uzyskać potomstwo (tuczniki) o korzystnych cechach produkcyjnych. W praktyce stosuje się podział ras na:

  • rasy mateczne – wybierane za cechy rozrodcze i odchowowe (plennność, mleczność, instynkt macierzyński),
  • rasy ojcowskie (terminalne) – wybierane za cechy tuczne i rzeźne (przyrosty, wykorzystanie paszy, mięsność).

W stadzie loch wielkiej białej polskiej (rasa mateczna) w krzyżowaniu towarowym, gdy celem jest produkcja tuczników na ubój, używa się nasienia knurów ras ojcowskich. Dlatego odpowiedzi pietrain, duroc i hampshire są typowymi wyborami komponentu terminalnego – te rasy kojarzy się z poprawą umięśnienia, mięsności i wyników tuczu.

Puławska natomiast jest rasą mateczną. Wykorzystuje się ją raczej w układach nastawionych na uzyskanie wartościowych loszek (np. mieszańców F1) albo w programach zachowania zasobów genetycznych, a nie jako standardowego "ojca terminalnego" dla loch WBP w produkcji tuczników. Z tego powodu w opisanej sytuacji nie należy stosować nasienia knurów rasy puławskiej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Pietrain – to klasyczna rasa ojcowska stosowana do podnoszenia mięsności; pasuje do krzyżowania towarowego.
  • Duroc – rasa ojcowska kojarzona z dobrymi przyrostami i cechami tucznymi; również jest typowym wyborem.
  • Hampshire – także zaliczana do ras ojcowskich używanych w produkcji tuczników.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi zawsze nazwij w myślach cel krzyżowania ("tucznik na ubój" czy "loszki do hodowli") i dopiero potem przypisz rasy do roli matecznej lub ojcowskiej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Krzyżowanie towarowe to kojarzenie ras (lub linii) w celu uzyskania potomstwa przeznaczonego głównie na produkcję, najczęściej tuczników na ubój. Kluczowe jest wykorzystanie heterozji oraz dobranie ras matecznych (rozrodczych) i ojcowskich (terminalnych) pod cechy tuczne i rzeźne.
Do ras matecznych zwykle zalicza się te, które dobrze wypadają w rozrodzie i odchowie prosiąt (plennność, mleczność, opiekuńczość). W kontekście egzaminacyjnym często wskazuje się m.in. wielką białą polską, polską białą zwisłouchą oraz puławską jako rasy o profilu matecznym.
Rasy ojcowskie dobiera się, gdy celem jest poprawa cech tucznych i rzeźnych u potomstwa: przyrostów, wykorzystania paszy i mięsności. W praktyce nauczania i w zadaniach egzaminacyjnych często pojawiają się rasy duroc, pietrain i hampshire jako przykłady komponentu terminalnego.
Ponieważ puławska jest rasą o profilu matecznym, a więc kojarzoną przede wszystkim z cechami rozrodczymi i przystosowaniem, a nie z maksymalizacją mięsności w tuczu. W krzyżowaniu towarowym nastawionym na tuczniki zwykle oczekuje się od knura przekazania cech typowo ojcowskich, dlatego wybiera się inne rasy.
Podpowiedzią są słowa kluczowe: "krzyżowanie towarowe", "produkcja tuczników", "na ubój" sugerują dobór knura terminalnego. Z kolei sformułowania typu "remont stada", "produkcja loszek F1" kierują uwagę na rasy mateczne i układy nastawione na cechy rozrodcze, a nie na mięsność.
Rasy ojcowskie (terminalne) dobiera się głównie po to, by potomstwo miało lepsze wyniki tuczu i cechy rzeźne. Chodzi m.in. o szybszy wzrost, lepsze wykorzystanie paszy, większą mięsność i umięśnienie. W zadaniach egzaminacyjnych to właśnie te cechy odróżniają je od ras matecznych.
Heterozja to "wybujałość mieszańców", czyli przewaga potomstwa mieszańcowego nad średnią rodziców w wybranych cechach (np. żywotności czy produkcyjności). Krzyżowanie towarowe planuje się tak, aby heterozję wykorzystać w praktyce, dobierając rasy o uzupełniających się zaletach matecznych i ojcowskich.
Tak. W zadaniach i opisach technologii produkcji może pojawiać się jako komponent związany z cechami matecznymi, np. w układach nastawionych na uzyskanie loszek o dobrych parametrach rozrodu. Kluczowe jest, że pytanie dotyczy nasienia knura w krzyżowaniu towarowym z lochami WBP.
Najczęstszy błąd to pomylenie celu krzyżowania: uczeń pamięta, że dana rasa "dobrze się krzyżuje", ale nie sprawdza, czy ma to być produkcja tuczników czy materiału hodowlanego. Drugi błąd to traktowanie nazwy rasy jak wskazówki, bez przypisania jej do roli matecznej/ojcowskiej.
Najpierw nazwij cel: jeśli to krzyżowanie towarowe na tuczniki, szukaj rasy ojcowskiej (terminalnej). Następnie odrzuć rasy kojarzone z cechami matecznymi. W tym typie pytań poprawna odpowiedź to zwykle rasa wskazywana jako mateczna, gdy pytanie brzmi "nie należy używać".
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Puławska jest rasą mateczną, więc nie jest typowym komponentem ojcowskim w tym układzie."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do hodowli trzody chlewnej (dział: krzyżowanie i heterozja)
  • Materiały branżowe opisujące rasy mateczne i ojcowskie w Polsce (opracowania związków hodowlanych)
  • Notatki własne: tabela "rasy mateczne vs rasy ojcowskie" oraz typowe schematy krzyżowania w produkcji tuczników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego