KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 26.
W powietrzu analizowanym w automatycznej stacji pomiarowej na terenie przyległym do elektrowni opalanej węglem brunatnym oznaczono średniorocznie: (patrz niżej)
Wartości dopuszczalnych poziomów tych substancji zawarte są w poniższej tabeli. Z analizy danych pomiarowych wynika, że w powietrzu
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi stężeń różnych substancji w powietrzu, które zostały zmierzone w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekroczenie występuje tylko wtedy, gdy wynik jest większy od poziomu dopuszczalnego.
PM10: 42 µg/m³ przy limicie 40 µg/m³ – jest powyżej, więc przekroczone. SO2: 20 µg/m³ przy limicie 20 µg/m³ – równe, więc bez przekroczenia. NO2: 38 µg/m³ przy limicie 40 µg/m³ – poniżej normy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z monitoringu jakości powietrza kluczowe jest porównanie zmierzonego stężenia (tu: średniorocznego, czyli dla roku kalendarzowego) z poziomem dopuszczalnym podanym w tabeli. Interpretacja jest prosta:

  • wartość > limit oznacza przekroczenie,
  • wartość = limit nie jest przekroczeniem (to nadal spełnienie wymagania),
  • wartość < limit oznacza brak przekroczenia.

Dane pomiarowe wskazują: SO2 = 20 µg/m³, PM10 = 42 µg/m³, NO2 = 38 µg/m³. Limity średnioroczne z tabeli wynoszą odpowiednio: SO2 = 20 µg/m³, PM10 = 40 µg/m³, NO2 = 40 µg/m³.

Dlatego poprawne jest stwierdzenie "stężenie pyłu zostało przekroczone ponad dopuszczalny poziom", ponieważ tylko dla pyłu zawieszonego PM10 mamy 42 µg/m³, a limit to 40 µg/m³ (wynik jest wyższy o 2 µg/m³).

Pozostałe odpowiedzi są błędne z następujących powodów:

  • Twierdzenie o przekroczeniu pyłu i SO2 wynika zwykle z błędu interpretacji słowa "ponad". Wartość SO2 jest równa limitowi (20 = 20), więc nie można mówić o przekroczeniu.
  • Teza, że przekroczone są wszystkie substancje, jest uogólnieniem bez analizy liczb. NO2 ma 38 µg/m³, a dopuszczalne jest 40 µg/m³, więc wynik jest poniżej.
  • Stwierdzenie, że żadna substancja nie przekroczyła poziomu dopuszczalnego, ignoruje fakt, że PM10 jest wyraźnie większe od limitu (42 > 40).

W praktyce technika ochrony środowiska taka analiza służy szybkiemu wskazaniu, który parametr wymaga dalszej diagnostyki (np. oceny źródeł pyłu, warunków meteorologicznych, korelacji z ruchem i emisjami przemysłowymi) oraz przygotowania wniosków do raportowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Poziom dopuszczalny to prawnie określona wartość stężenia zanieczyszczenia w powietrzu (dla danego okresu uśredniania), której nie należy przekraczać. Służy do oceny, czy jakość powietrza spełnia wymagania ochrony zdrowia lub roślin.
Porównaj wynik pomiaru z limitem dla tej samej substancji i tego samego okresu (np. rok kalendarzowy). Jeśli wynik jest większy od limitu, masz przekroczenie. Jeśli jest równy lub mniejszy, przekroczenia nie ma.
Przekroczenie oznacza sytuację "ponad" limit, czyli wartość większą. Gdy wynik jest równy limitowi, nadal mieści się w dopuszczalnym poziomie. Ten błąd jest częsty, bo słowo "ponad" bywa mylone z "na poziomie".
PM10 to pył zawieszony o średnicy cząstek do 10 µm. Jest mierzony w µg/m³ i jest jednym z podstawowych wskaźników jakości powietrza, bo wpływa na układ oddechowy. W zadaniach egzaminacyjnych często porównuje się go z limitem średniorocznym.
Typowo analizuje się m.in. tlenki siarki (SO2), tlenki azotu (NOx, w tym NO2) oraz pyły zawieszone (PM10, PM2,5). To zanieczyszczenia związane z procesem spalania paliw i emisjami z instalacji energetycznych.
"Średniorocznie" oznacza uśrednienie wyników z całego roku kalendarzowego. Stacja wykonuje pomiary w sposób ciągły, a następnie oblicza średnie dla wskazanego okresu. Na egzaminie trzeba dopasować ten okres do limitu w tabeli.
Nie. Lokalizacja może sugerować emisje, ale ocena opiera się na liczbach. Trzeba osobno porównać każdą substancję z jej limitem. Częsty błąd to kierowanie się intuicją ("na pewno przekroczone"), zamiast sprawdzeniem <, =, >.
Najczęstsze pomyłki to: uznanie wartości równej limitowi za przekroczenie, nieuwzględnienie okresu uśredniania (np. rok vs doba), szybkie uogólnienie, że "wszystko przekroczone", oraz błędne zaokrąglanie (np. 38 traktowane jako 40).
Przy samym porównaniu do poziomu dopuszczalnego nie ma przekroczenia, bo 38 jest poniżej 40. W praktyce może to jednak być sygnał do obserwacji trendu (czy wartości rosną), ale w typowym zadaniu egzaminacyjnym liczy się formalna ocena przekroczenia.
Ćwicz odczyt tabel: substancja, okres uśredniania, limit, wynik. Zapamiętaj regułę: przekroczenie tylko gdy wynik > limit. Warto też utrwalić podstawowe zanieczyszczenia (PM10, NO2, SO2) i jednostkę µg/m³, bo często pojawiają się w zadaniach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Przekroczenie występuje tylko wtedy, gdy wynik jest większy od poziomu dopuszczalnego.PM10: 42 µg/m³ przy limicie 40 µg/m³ – jest powyżej, więc przekroczone."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu, tekst jednolity: Dz.U. 2021 poz. 845, załącznik nr 1

Materiały:

  • Tekst jednolity rozporządzenia w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (załącznik z poziomami dopuszczalnymi)
  • Materiały edukacyjne o monitoringu jakości powietrza i interpretacji wyników (GIOŚ/WIOŚ – opracowania informacyjne)
  • Podręczniki/kompendia z ochrony powietrza: emisje, imisje, pyły zawieszone, tlenki azotu i siarki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego