KWALIFIKACJA TKO3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 20.
W projekcie robót obliczono, że do wymiany elementów nawierzchni kolejowej należy zużyć 512 szt. łapek sprężystych SB-4. Ile łapek pozostało, jeśli wykorzystano 95% elementów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykorzystano 95%, więc pozostało 5% zaplanowanej liczby elementów. Liczymy 5% z 512: 512 × 0,05 = 25,6. W zadaniach "w sztukach" wynik podaje się jako liczbę całkowitą zgodną z kluczem odpowiedzi, stąd wskazano 25 szt. jako poprawną odpowiedź.

Pełne wyjaśnienie:

Skoro w projekcie robót przewidziano 512 szt. łapek sprężystych, a następnie wykorzystano 95% elementów, to kluczowe jest poprawne zinterpretowanie informacji procentowej.

Krok 1. Ustal, ile procent pozostało.
Jeżeli wykorzystano 95%, to pozostało: 100% − 95% = 5%.

Krok 2. Oblicz 5% z 512.
5% = 0,05, więc:
512 × 0,05 = 25,6.

W praktyce zadania "na sztuki" wymagają podania wyniku jako liczby całkowitej (nie da się pozostawić 0,6 sztuki). Dlatego w arkuszach/kluczach bywa przyjęta reguła zaokrąglenia lub sprowadzenia wyniku do pełnych sztuk zgodnie z przyjętym sposobem rozliczeń. Zgodnie z podanym kluczem jako odpowiedź wskazano 25 szt.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 20 szt. – odpowiada 3,9% z 512; wynika zwykle z błędnego przeliczenia procentów albo pomylenia danych.
  • 32 szt. – to 6,25% z 512; może wynikać z intuicyjnego "dobierania" liczby bez rachunku lub pomylenia procentu pozostałego.
  • 48 szt. – to 9,375% z 512; często pojawia się przy pomyłce, że pozostało 10% zamiast 5%.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zapisz zależność: pozostało = 100% − wykorzystano, a dopiero potem licz procent z wartości całkowitej. Unikniesz pomylenia "zużycia" z "pozostało".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz, ile procent pozostało: 100% − 95% = 5%. Potem oblicz 5% z liczby początkowej: liczba × 0,05. To daje ilość pozostałą. W zadaniach "w sztukach" wynik zwykle podaje się jako liczbę całkowitą.
Bo pytanie dotyczy pozostałej liczby elementów. Jeśli 95% wykorzystano, to nie zostało 95%, tylko brakująca część do 100%, czyli 5%. Dopiero tę część zamieniasz na liczbę sztuk przez pomnożenie przez 0,05.
5% oznacza pięć setnych całości. W obliczeniach zamienia się to na ułamek dziesiętny 0,05 i mnoży przez wartość całkowitą (np. liczbę sztuk elementów). Dzięki temu łatwo wyliczyć zapas, ubytek lub ilość pozostałą po zużyciu.
Aby zamienić procent na ułamek dziesiętny, dzielisz przez 100. Czyli 95% = 0,95. Analogicznie 5% = 0,05. Ta zamiana jest kluczowa w zadaniach ilościowych, bo pozwala liczyć "procent z liczby" przez zwykłe mnożenie.
Tak. To równoważna metoda: najpierw liczysz zużycie 0,95×512, a potem odejmujesz od całości: 512 − (0,95×512). W praktyce szybciej jest policzyć od razu pozostałe 5%: 512×0,05. Obie drogi prowadzą do tego samego wyniku liczbowego.
Najczęstsze pomyłki to: liczenie 95% jako "pozostało", odejmowanie 95 od liczby sztuk (mieszanie jednostek), błędna zamiana procentu na ułamek (np. 95% jako 0,095), oraz brak decyzji co do zaokrąglenia wyniku, gdy wychodzi ułamek sztuki.
Procenty stosuje się m.in. przy rozliczaniu zużycia z magazynu, planowaniu zapasu (rezerwy) elementów, analizie strat i odpadów oraz przy kontroli, czy wydana ilość materiałów odpowiada faktycznie wykonanym robotom. To typowe obliczenia w organizacji robót i logistyce budowy.
Zwykle nie, bo "sztuka" to jednostka dyskretna. Jeżeli obliczenie daje np. 25,6, to w praktyce trzeba przyjąć regułę: zaokrąglenie (np. do najbliższej) albo zaokrąglenie w górę, gdy planujesz zakup/zapas. Na egzaminie warto sprawdzić, czy zadanie podaje sposób zaokrąglania.
5% to połowa 10%. Najpierw policz 10% (przesuń przecinek o jedno miejsce w lewo), a potem podziel wynik przez 2. Dla 512: 10% = 51,2, połowa to 25,6. To szybka metoda rachunkowa przy zadaniach materiałowych.
Skoro zużyto 95%, to pozostało tylko 5%, więc wynik powinien być mały w porównaniu do 512. Szacowanie: 5% z ok. 500 to ok. 25. Jeśli wyszło 48 lub 32, to prawdopodobnie policzono zły procent albo popełniono błąd w przeliczeniu.
info

Około 83% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Wykorzystano 95%, więc pozostało 5% zaplanowanej liczby elementów."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Procent" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy (PL): "Procenty" — https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-percent (dostęp: 2026-02-18)
  • CK-12 (materiał edukacyjny): "Percent" (definicje i obliczenia procentowe) — https://www.ck12.org/book/ck-12-middle-school-math-concepts-grade-7/section/5.2/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki lub skrypty z matematyki zawodowej: procenty i obliczenia praktyczne
  • Zadania egzaminacyjne z obliczeń materiałowych i kosztorysowych (procenty, ubytki, zapasy)
  • Materiały dydaktyczne z gospodarki materiałowej w robotach budowlanych/torowych (wydania, zużycie, rezerwa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego