KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2024

To zestaw działań, które mają zapobiec powstaniu odleżyn, czyli uszkodzeń skóry i tkanek od długotrwałego ucisku.

Obejmuje m.in. zmianę pozycji, odciążanie miejsc ucisku, pielęgnację skóry, kontrolę wilgoci, odpowiednie podłoże oraz obserwację.

Bo stały ucisk na te same okolice ogranicza krążenie krwi i prowadzi do niedotlenienia tkanek.

Zmiana ułożenia przerywa ucisk, poprawia ukrwienie i daje możliwość szybkiego zauważenia zaczerwienień lub otarć, zanim rozwinie się odleżyna.

W typowym nauczaniu profilaktyki u osoby całkowicie unieruchomionej przyjmuje się zmianę ułożenia co najmniej co 2 godziny w ciągu dnia.

W praktyce częstotliwość może być dostosowana do ryzyka, stanu skóry i zastosowanych materacy, ale zasada regularności jest kluczowa.

Najczęściej są to okolice, gdzie kość znajduje się blisko skóry i łatwo o ucisk: kość krzyżowa i pośladki, pięty, kostki, biodra, łopatki, łokcie oraz tył głowy.

Ryzyko rośnie, gdy skóra jest wilgotna lub chory ma zaburzenia czucia.

Alarmujące są: zaczerwienienie, które nie blednie po odciążeniu, bolesność, ucieplenie, obrzęk, stwardnienie lub zmiana koloru skóry.

Ważne jest, by oceniać skórę przy każdej zmianie pozycji i zgłaszać niepokojące objawy pielęgniarce/lekarzowi.

Nie powinien być traktowany jako pełny zamiennik.

Materac może zmniejszać ucisk i pomagać w profilaktyce, ale nadal potrzebne są: obserwacja skóry, odciążanie i plan ułożeń, zwłaszcza gdy pojawiają się zaczerwienienia lub chory ma wysokie ryzyko odleżyn.

Najczęściej wykorzystuje się ułożenie na plecach, na boku (z odpowiednim podparciem), czasem pozycje pośrednie zależnie od stanu chorego.

Ważne jest podkładanie wałków/poduszek tak, aby odciążyć kości i nie powodować ucisku fałdami pościeli.

Częste błędy to: zbyt rzadkie zmiany ułożenia, ciągnięcie chorego po prześcieradle (otarcia), pozostawianie fałd pościeli, niedosuszanie skóry po higienie oraz brak kontroli pięt.

Pomaga plan ułożeń i odhaczanie czynności w dokumentacji opieki.

Gdy zaczerwienienie nie ustępuje po odciążeniu, pojawiają się pęcherze, ranka, sączenie, nieprzyjemny zapach, silny ból lub gorączka.

Takie objawy mogą oznaczać rozwijającą się odleżynę lub zakażenie i wymagają oceny medycznej.

Pomocna reguła pamięciowa: "2 godziny = odciążenie" dla osoby całkowicie unieruchomionej w łóżku.

Jeśli w odpowiedziach pojawiają się 4, 6 i 8 godzin, są to zwykle zbyt długie przerwy dla profilaktyki i łatwo je odrzucić.