KWALIFIKACJA BUD1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 36.
W recepturze roboczej ilość suchych składników mieszanki betonowej określono proporcją objętościową 1 : 3 : 6. Ile piasku należy użyć do przygotowania tej mieszanki, jeżeli zaplanowano do jej wykonania 4 m3 żwiru?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Proporcja 1:3:6 oznacza, że na 6 części żwiru przypadają 3 części piasku. Jeśli 6 części żwiru to 4 m3, to 1 część ma objętość 4/6 m3. Piasek to 3 części, więc 3·(4/6)=2 m3. Dlatego właściwa ilość piasku wynosi 2 m3.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie 1 : 3 : 6 liczby nie oznaczają metrów sześciennych, tylko liczbę "części" (udziałów) poszczególnych suchych składników w mieszance. W takim zadaniu kluczowe jest powiązanie znanej objętości jednego składnika z odpowiadającą mu liczbą części.

Skoro zaplanowano 4 m3 żwiru, a w proporcji żwir ma 6 części, to:

  • 6 części = 4 m3
  • 1 część = 4/6 m3

Piasek w tej samej proporcji ma 3 części, więc jego objętość wyniesie:

  • piasek = 3 · (4/6) m3 = 12/6 m3 = 2 m3

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "1 m3" wynika zwykle z błędu odwrócenia zależności (np. dzielenia 4 przez 4 lub przez 3) albo z potraktowania "3" jako gotowej objętości.
  • "3 m3" to typowy efekt mylenia liczby części (3) z jednostką objętości (m3), bez przeliczenia skali proporcji do rzeczywistych objętości.
  • "6 m3" może być skutkiem zakotwiczenia na największej liczbie w proporcji (6) i błędnego przekonania, że odpowiada ona największej objętości w m3, niezależnie od danych z zadania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw ustal ile wynosi 1 część na podstawie składnika, którego objętość jest podana, a dopiero potem mnoż przez liczbę części pozostałych składników.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że składniki są dozowane w stałym stosunku "części": na 1 część pierwszego składnika przypadają 3 części drugiego i 6 części trzeciego. To nie są jeszcze m³ ani kg. Najpierw ustala się, ile wynosi 1 część, a potem przelicza pozostałe składniki.
Ustal, ile "części" ma żwir w proporcji, a następnie podziel znaną objętość żwiru przez tę liczbę części. Otrzymasz objętość 1 części. Potem pomnóż przez liczbę części piasku. To najpewniejszy schemat na egzamin.
Bo "3" w proporcji to liczba udziałów, a nie jednostka objętości. Dopiero po przeskalowaniu proporcji do konkretnej sytuacji (np. gdy 6 części żwiru to 4 m³) można wyliczyć, ile m³ odpowiada 3 częściom piasku.
Najczęściej myli się "części" z m³, dzieli przez niewłaściwą liczbę (np. przez 3 zamiast przez 6), albo pomija etap wyznaczenia 1 części. Częsty jest też odruchowy wybór największej liczby z proporcji jako największej objętości.
Sprawdź relację: jeśli żwir ma 6 części, a piasek 3 części, to piasku powinno być dokładnie połowę objętości żwiru. Gdy żwir to 4 m³, połowa to 2 m³. Taka kontrola "na logikę" szybko wyłapuje pomyłki.
Tak. Proporcja objętościowa odnosi się do objętości (np. wiadra, m³), a wagowa do masy (kg). Składniki mają różne gęstości, więc te same "części" objętości nie dają tych samych "części" masy. W zadaniu trzeba trzymać się podanej metody.
Stosuje się je często w prostych pracach, gdy używa się pojemników miarowych (wiadra, skrzynki) i nie ma dokładnej wagi. Nadal trzeba zachować stałe proporcje. W praktyce istotna jest powtarzalność "części" i kontrola wilgotności kruszyw.
Piasek to kruszywo drobne, które wypełnia puste przestrzenie między ziarnami kruszywa grubego (np. żwiru) i razem z cementem oraz wodą wpływa na urabialność i szczelność mieszanki. Zbyt mało lub zbyt dużo piasku pogarsza właściwości betonu.
Nie zawsze. W praktyce często spotyka się zapis jako cement:piasek:żwir, ale zadanie powinno to jednoznacznie określić. Jeśli w treści podano, że znamy objętość żwiru, to zakłada się, że "6" dotyczy żwiru, a "3" piasku.
Ćwicz schemat: (1) zidentyfikuj, ile części ma znany składnik, (2) policz 1 część, (3) przemnóż dla szukanego składnika, (4) wykonaj szybki test sensowności wyniku (np. połowa, dwa razy więcej). Rozwiązuj serie zadań z różnymi proporcjami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że proporcja 1:3:6 oznacza, że na 6 części żwiru przypadają 3 części piasku.

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Stosunek (matematyka)", https://pl.wikipedia.org/wiki/Stosunek_(matematyka) (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL) – "Proporcja (matematyka)", https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja_(matematyka) (dostęp: 2026-03-04)
  • Khan Academy – "Ratios and proportions" (dział o proporcjach), https://www.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki zawodowej: stosunki i proporcje
  • Skrypty/poradniki z technologii betonu omawiające receptury i dozowanie składników
  • Zadania treningowe z przeliczania receptur mieszanek betonowych (objętościowo i wagowo)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego