KWALIFIKACJA ELE5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 24.
W tabeli przedstawiono wyniki pomiarów napięć między przewodami w sieci typu TN-C-S. Jakie uszkodzenie występuje w instalacji?
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami pomiarów napięć w sieci elektrycznej typu TN-C-S.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W sieci TN-C-S przewód PE powinien mieć potencjał zbliżony do ziemi i być elektrycznie ciągły do punktu rozdziału. Jeżeli z tabeli wynika, że napięcia fazowe są prawidłowe, a pojawia się nietypowa różnica potencjałów związana z PE (np. PE "pływa"), najbardziej typową przyczyną jest przerwa/brak ciągłości przewodu PE.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie TN-C-S przewód ochronny PE jest wydzielony (po rozdziale przewodu PEN) i służy do ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania. Kluczową cechą poprawnej instalacji jest ciągłość przewodu PE oraz jego połączenie z układem uziemiającym/GSU. W normalnych warunkach PE nie jest przewodem roboczym, więc nie powinien "przenosić" istotnych spadków napięcia.

Jeżeli z wyników pomiarów napięć między przewodami wynika, że wartości międzyfazowe i faza–neutralny zachowują się typowo dla zasilania niskiego napięcia, ale jednocześnie pojawiają się objawy wskazujące na nieprawidłowy potencjał punktów ochronnych (czyli napięcia powiązane z PE są nietypowe, zmienne lub wyraźnie inne niż oczekiwane), jest to charakterystyczne dla sytuacji, w której przewód PE nie ma pewnego połączenia z resztą instalacji. Wtedy PE może przyjmować przypadkowy potencjał poprzez pojemności i upływy, a pomiary "między PE a innymi przewodami" przestają wyglądać jak w sprawnej sieci.

Dlatego odpowiedź "Brak ciągłości przewodu PE" pasuje do scenariusza diagnostycznego opartego na nietypowych wynikach napięć związanych z PE.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w takim układzie wnioskowania?

  • "Uszkodzenie przewodu N" zwykle wpływa na zachowanie punktu neutralnego i powoduje problemy z napięciami faza–neutralny (mogą się znacząco rozjeżdżać przy obciążeniu). Nie jest to typowy "podstawowy" objaw dotyczący wyłącznie PE.
  • "Zwarcie między fazami L1-L2" jest stanem awaryjnym o dużym prądzie i w praktyce prowadzi do zadziałania zabezpieczeń. W pomiarach napięć spodziewa się wtedy zaniku/istotnych odchyleń napięć na tych fazach, a nie subtelnego problemu z przewodem ochronnym.
  • "Przebicie izolacji między L1-N" również jest poważną usterką skutkującą nieprawidłowymi napięciami i prądami (często zadziałaniem zabezpieczeń lub RCD). Taki przypadek nie jest typowo rozpoznawany wyłącznie po zachowaniu PE, jeśli pomiary wskazują przede wszystkim anomalię związaną z PE.

W praktyce, po takim wstępnym rozpoznaniu, kolejnym krokiem diagnostycznym powinien być pomiar ciągłości PE oraz kontrola zacisków i połączeń (np. w rozdzielnicy, listwach PE i połączeniach wyrównawczych), ponieważ luźne zaciski i przerwy są częstą przyczyną podobnych objawów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TN-C-S to układ, w którym w części sieci występuje wspólny przewód ochronno-neutralny, a następnie następuje jego rozdział na oddzielne przewody ochronny i neutralny. Po rozdziale przewód ochronny nie powinien pełnić funkcji roboczej i musi mieć zapewnioną ciągłość.
Przerwa w PE może spowodować, że metalowe obudowy urządzeń nie będą skutecznie połączone z ziemią i nie zadziała samoczynne wyłączenie zasilania przy uszkodzeniu. W efekcie na obudowie może pojawić się napięcie dotykowe, co zwiększa ryzyko porażenia.
Najczęściej porównuje się napięcia międzyfazowe, faza–neutralny oraz zależności związane z przewodem ochronnym, np. pomiar między neutralnym a ochronnym. Analiza polega na szukaniu niespójności: które pary mają zachowanie typowe, a które wskazują na "pływający" potencjał lub przerwę połączenia.
Uszkodzenie N zwykle objawia się problemami z napięciami faza–neutralny (zwłaszcza pod obciążeniem), bo zmienia się punkt odniesienia dla odbiorników. Przerwa w PE częściej ujawnia się jako nietypowy potencjał punktów ochronnych i brak pewnego połączenia ochronnego, mimo że napięcia robocze mogą wyglądać poprawnie.
Często zwarcie między fazami prowadzi do zadziałania zabezpieczeń i zaniku zasilania lub dużych odchyleń napięć, więc bywa widoczne w pomiarach. Jednak w praktyce potwierdza się je także innymi objawami (zadziałanie wyłączników, ślady uszkodzeń) i pomiarami, a nie wyłącznie pojedynczą tabelą.
Najczęściej są to luźne zaciski na listwie PE, błędy montażowe w puszkach, uszkodzenia mechaniczne przewodu, korozja połączeń oraz nieprawidłowe mostkowanie po modernizacji instalacji. Czasem przyczyną jest także nieciągłość połączeń wyrównawczych lub błędy w rozdzielnicy.
Potwierdzenie wykonuje się pomiarem ciągłości przewodów ochronnych odpowiednim miernikiem (test niską rezystancją) oraz kontrolą połączeń w punktach rozdziału i rozdzielnicach. Sama obserwacja napięć bywa wskazówką, ale formalnie przerwę potwierdza się testem ciągłości.
Gdy PE jest przerwany, nie ma stabilnego odniesienia do ziemi i może przyjmować potencjał wynikający z upływów i pojemności pasożytniczych instalacji. Wtedy pomiary napięcia względem PE mogą dawać nietypowe, zmienne lub mylące wyniki, mimo że obwody robocze jeszcze działają.
Nie zawsze "natychmiast", bo zależy to od charakteru uszkodzenia (twarde zwarcie czy upływ), typu zabezpieczeń i warunków instalacji. Zwykle jednak powoduje wyraźne nieprawidłowości prądowe lub napięciowe i jest stanem poważnym, który wymaga szybkiej diagnostyki i naprawy.
Najpierw sprawdź spójność napięć roboczych (międzyfazowe i faza–neutralny), potem oceń relacje z przewodem ochronnym. Szukaj wzorca: czy problem dotyczy obwodu roboczego (L/N), czy ochronnego (PE). Unikaj zgadywania "najgroźniejszej" usterki bez porównania wszystkich pomiarów.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W sieci TN-C-S przewód PE powinien mieć potencjał zbliżony do ziemi i być elektrycznie ciągły do punktu rozdziału."

Źródła:

  • IEC 60364-4-41, Low-voltage electrical installations — Part 4-41: Protection for safety — Protection against electric shock (wymagania ochrony i rola przewodów ochronnych)
  • IEC 60364-6, Low-voltage electrical installations — Part 6: Verification (weryfikacja instalacji, w tym sprawdzanie ciągłości przewodów ochronnych)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw instalacji elektrycznych nN (układy sieci i ochrona przeciwporażeniowa)
  • Instrukcje producentów mierników instalacji (interpretacja napięć i testów ciągłości)
  • Zadania egzaminacyjne z interpretacji wyników pomiarów w sieciach TN

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego