KWALIFIKACJA PGF8 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 22.
W trakcie negocjacji kontraktu na wykonanie usług reklamowych agencja rezygnuje z niektórych swoich wymagań, licząc, że jej rozmówcy zrobią to samo. W przypadku tym liczy ona, że zadziała reguła
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Reguła wzajemności polega na tym, że po otrzymaniu ustępstwa lub przysługi ludzie czują presję, by się odwdzięczyć. W opisie agencja rezygnuje z części wymagań, oczekując analogicznego ustępstwa drugiej strony ("ustępstwo za ustępstwo"). Pozostałe reguły dotyczą innych mechanizmów: spójności działań, rzadkości oraz naśladowania innych.

Pełne wyjaśnienie:

W sytuacji opisanej w pytaniu agencja podczas negocjacji rezygnuje z części swoich wymagań i liczy, że rozmówcy zrobią to samo. Taki schemat jest klasycznym przykładem działania reguły wzajemności (normy odwzajemniania): jeśli jedna strona daje coś od siebie (ustępstwo, przysługę, bonus), druga strona często odczuwa społeczną i psychologiczną presję, aby oddać coś w zamian. W negocjacjach biznesowych bywa to wykorzystywane jako "ustępstwo za ustępstwo" – celowo wykonuje się ruch, który ma zostać zrewanżowany.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "konsekwencji" – ta reguła dotyczy dążenia do spójności: gdy ktoś zadeklaruje stanowisko lub podejmie zobowiązanie, częściej będzie działał zgodnie z tym wcześniejszym wyborem. W pytaniu nie ma mowy o deklaracji czy konsekwentnym trzymaniu się raz przyjętej postawy, tylko o oczekiwaniu rewanżu za ustępstwo.
  • "niedostępności" – mechanizm rzadkości działa wtedy, gdy ograniczona dostępność (czasowa, ilościowa) podnosi subiektywną wartość oferty ("ostatnie sztuki", "tylko dziś"). Opis negocjacji nie odwołuje się do presji czasu ani do ograniczeń zasobów.
  • "dowodu słuszności" – ten mechanizm polega na tym, że ludzie uznają działanie za właściwe, jeśli widzą, że inni tak robią (opinie, rekomendacje, "inni klienci kupili…"). W pytaniu nie ma odniesienia do zachowań grupy ani do naśladowania większości.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się wymiana typu "daję coś, żebyś Ty dał coś w zamian", najczęściej chodzi o wzajemność. Jeśli jest "kiedy już się na coś zgodziłeś, trzymasz się tego", to spójność/konsekwencja. Jeśli "jest mało/krótko dostępne", to niedostępność. Jeśli "inni tak robią", to dowód słuszności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Reguła wzajemności to mechanizm, w którym po otrzymaniu ustępstwa lub przysługi czujemy potrzebę odwzajemnienia. W negocjacjach oznacza to często schemat "ustępstwo za ustępstwo": jedna strona zmniejsza wymagania, licząc na analogiczny ruch drugiej strony.
Szukaj opisu wymiany: ktoś coś daje (rabat, dodatkową usługę, ustępstwo), a potem oczekuje rewanżu. Kluczowe są sformułowania typu "licząc, że druga strona zrobi to samo" lub "w zamian za".
Bo działa norma społeczna "powinienem się odwdzięczyć". Ludzie często chcą utrzymać wizerunek osoby fair i uniknąć poczucia długu. W efekcie łatwiej podejmują decyzję o ruchu w stronę kompromisu, gdy wcześniej otrzymali ustępstwo.
Wzajemność opiera się na wymianie ("dostałem – oddaję"). Konsekwencja/spójność opiera się na trzymaniu się wcześniejszej deklaracji ("skoro już to powiedziałem/wybrałem, będę działać zgodnie z tym"). To dwa różne źródła wpływu.
Reguła niedostępności (rzadkości) działa, gdy ograniczona dostępność zwiększa atrakcyjność: "ostatnie miejsca", "limitowana edycja", "promocja tylko dziś". W zadaniach egzaminacyjnych pojawia się zwykle presja czasu lub ograniczona liczba zasobów.
Społeczny dowód słuszności to skłonność do uznawania czegoś za dobre, bo inni tak robią. W reklamie widać to w opiniach klientów, rankingach, licznikach "kupione przez X osób", rekomendacjach. To nie jest mechanizm "ustępstwo za ustępstwo".
Przykłady to np. dodanie bezpłatnego formatu do pakietu, wykonanie dodatkowego projektu graficznego, wydłużenie okresu emisji lub rabat za podpisanie dłuższej umowy. Ideą jest stworzenie sytuacji, w której klient chętniej "odda" coś w zamian.
Tak, jeśli ustępstwa są zbyt duże lub wykonane bez warunków, druga strona może je przyjąć bez rewanżu. Dlatego w praktyce warto łączyć ustępstwo z jasnym oczekiwaniem ("możemy zejść z ceny, jeśli zwiększycie budżet/zakres").
Częste są pomyłki wynikające z podobieństwa nazw oraz wybieranie "najbardziej marketingowej" reguły bez analizy opisu. Pomaga metoda: najpierw nazwij mechanizm jednym zdaniem (wymiana/spójność/rzadkość/naśladowanie), dopiero potem wybierz termin.
Najlepiej pracować na krótkich scenkach i dopasowywać je do mechanizmów: wymiana (wzajemność), spójność (konsekwencja), rzadkość (niedostępność), naśladowanie (dowód słuszności). Rób własne przykłady z branży reklamowej.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Reguła wzajemności polega na tym, że po otrzymaniu ustępstwa lub przysługi ludzie czują presję, by się odwdzięczyć."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Regu%C5%82a_wzajemno%C5%9Bci (dostęp: 2026-02-28)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Reciprocity_(social_psychology) (accessed 2026-02-28)
  • https://www.simplypsychology.org/reciprocity-norm.html (accessed 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z psychologii społecznej i perswazji (rozdziały o normie/regule wzajemności)
  • Materiały szkolne z negocjacji i technik sprzedaży (strategie ustępstw, BATNA, kotwiczenie – dla porównania)
  • Case studies z branży reklamowej dotyczące negocjowania warunków umów i zakresu świadczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego