KWALIFIKACJA MEP1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 38.
W układzie przedstawionym na schemacie lampka sygnalizacyjna H1 pozostaje załączona po wciśnięciu i zwolnieniu przycisku S1, natomiast nie gaśnie po wciśnięciu przycisku S0. Prawdopodobną przyczyną nieprawidłowego działania układu jest
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania z lampką sygnalizacyjną H1.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lampka H1 pozostaje załączona po zwolnieniu S1, co wskazuje na działające podtrzymanie (cewka K1 nadal zasilana). Skoro po wciśnięciu S0 nie gaśnie, to tor wyłączania nie przerywa zasilania cewki. Najbardziej prawdopodobne jest, że S0 mechanicznie nie rozłącza (uszkodzony napęd).

Pełne wyjaśnienie:

Opis objawów odpowiada klasycznemu układowi START/STOP z samopodtrzymaniem przekaźnika (lub stycznika). Po naciśnięciu START (S1) cewka przekaźnika K1 zostaje zasilona, a po zwolnieniu S1 zasilanie cewki jest utrzymywane przez styk podtrzymania (pomocniczy styk K1 włączony równolegle do S1). W konsekwencji lampka sygnalizacyjna H1 świeci nadal – to zachowanie jest typowe i prawidłowe dla układu z podtrzymaniem.

Kluczowy jest drugi objaw: po naciśnięciu STOP (S0) lampka nie gaśnie. W poprawnie działającym obwodzie STOP rozłącza tor zasilania cewki (zwykle jest to styk normalnie zamknięty NC), więc prąd cewki zanika, przekaźnik отпada, a wraz z nim rozłącza się styk podtrzymania oraz obwód lampki. Jeśli naciśnięcie S0 nie powoduje zgaśnięcia, oznacza to, że obwód cewki nie został przerwany w miejscu, które ma to robić, czyli w obwodzie przycisku STOP.

Dlatego odpowiedź "uszkodzenie napędu przycisku S0" jest najbardziej prawdopodobna: mechanizm przycisku może być zablokowany lub niesprawny i mimo wciśnięcia nie powoduje zmiany stanu styków (nie rozłącza toru). Taki typ usterki dokładnie pasuje do sytuacji, gdy układ daje się załączyć i utrzymać, ale nie daje się wyłączyć przyciskiem STOP.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne:

  • "uszkodzenie napędu przycisku S1" zwykle ujawniłoby się problemem z załączeniem (brak reakcji po wciśnięciu START) lub niemożnością zainicjowania podtrzymania.
  • "zwarcie cewki przekaźnika K1" zazwyczaj prowadzi do nadmiernego prądu, zadziałania zabezpieczeń lub uszkodzenia elementów, a nie do selektywnego braku reakcji tylko na STOP.
  • "przerwa w obwodzie cewki przekaźnika K1" spowodowałaby brak zadziałania przekaźnika, czyli H1 nie pozostałaby załączona po naciśnięciu S1.

W diagnostyce praktycznej warto potwierdzić usterkę S0 pomiarem ciągłości styków przy wciskaniu przycisku oraz obserwacją, czy jego elementy mechaniczne faktycznie pracują.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Samopodtrzymanie to sposób utrzymania zasilania cewki przekaźnika po puszczeniu przycisku START. Realizuje się je zwykle stykiem pomocniczym przekaźnika połączonym równolegle do START, dzięki czemu po zadziałaniu przekaźnik "podtrzymuje się" sam.
START (zwykle styk NO) chwilowo zasila cewkę, a styk podtrzymania utrzymuje zasilanie po puszczeniu START. STOP (zwykle styk NC) jest w szeregu z cewką i po naciśnięciu przerywa jej zasilanie, powodując opadnięcie przekaźnika i wyłączenie sygnalizacji.
To typowy objaw działania podtrzymania: po zadziałaniu przekaźnika zamyka się jego styk pomocniczy i przejmuje rolę przycisku START. Dzięki temu cewka nadal ma zasilanie, a lampka sygnalizacyjna pozostaje włączona aż do zadziałania STOP lub zaniku zasilania.
Najczęściej oznacza to, że tor wyłączania nie przerywa zasilania cewki: przycisk STOP nie rozłącza styków (usterka mechaniczna/elektryczna), jest źle włączony w obwód albo ktoś wykonał mostek obejściowy. W efekcie przekaźnik nadal jest zasilany.
Można to sprawdzić obserwacją mechaniki (czy przycisk ma wyczuwalny skok i wraca) oraz pomiarem ciągłości styków miernikiem podczas wciskania. Jeśli styk NC nie zmienia stanu (nie rozłącza), a przewody są poprawne, podejrzenie pada na napęd/mechanizm.
Zwarcie cewki zwykle skutkuje nadmiernym prądem, przegrzaniem lub zadziałaniem zabezpieczenia, a więc raczej awarią całego zasilania sterowania. Sam brak gaśnięcia po STOP bez innych objawów nie jest typowym skutkiem zwarcia cewki.
Przerwa w obwodzie cewki oznacza brak zasilenia przekaźnika, więc układ nie powinien się załączyć i nie powinno powstać podtrzymanie. Jeżeli lampka po START pozostaje włączona, to cewka (i jej obwód) w pewnym zakresie jednak działają.
Najczęściej myli się logikę styków NO/NC (zwłaszcza dla STOP), pomija się rolę styku podtrzymania albo zakłada się "zwarcie cewki" jako odpowiedź uniwersalną. Pomaga rozpisanie: co musi się stać z cewką po STOP (ma stracić zasilanie).
Najpierw ustal tor zasilania cewki: gdzie jest START, gdzie STOP, i gdzie jest styk podtrzymania. Następnie sprawdź, co musi się rozłączyć, by cewka opadła. Na końcu dopasuj objawy: "nie wyłącza po STOP" wskazuje na problem w torze STOP lub obejście STOP.
H1 jest wskaźnikiem stanu pracy układu (np. zasilenia cewki lub zadziałania przekaźnika). Nie musi sterować, tylko informuje. Dlatego jej zachowanie odzwierciedla stan elementu wykonawczego: jeśli przekaźnik nie отпada, lampka zwykle dalej świeci.
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że lampka H1 pozostaje załączona po zwolnieniu S1, co wskazuje na działające podtrzymanie (cewka K1 nadal zasilana).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw elektrotechniki i automatyki (obwody przekaźnikowe START/STOP)
  • Zadania z czytania schematów sterowania (cewka + styki pomocnicze + samopodtrzymanie)
  • Instrukcje serwisowe/DTR maszyn (sekcje: schematy elektryczne, diagnostyka usterek sterowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego