KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 32.
W wyniku inwentaryzacji w Hurtowni KOLA stwierdzono:
- nadwyżkę wafli orzechowych 3 kg w cenie 20 zł/kg,
- niedobór wafli migdałowych 2 kg w cenie 22 zł/kg.
Komisja inwentaryzacyjna podjęła decyzję o kompensacie niedoboru nadwyżką. Wartość kompensaty wyniosła
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kompensata niedoboru nadwyżką dotyczy ilości odpowiadającej niedoborowi.
Brakuje 2 kg, więc można skompensować maksymalnie 2 kg z nadwyżki. Wartość kompensaty liczy się według ceny nadwyżki: 2 kg × 20 zł/kg = 40,00 zł. Pozostała 1 kg nadwyżki nie wchodzi do kompensaty.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano dwie różnice inwentaryzacyjne: nadwyżkę wafli orzechowych (3 kg po 20 zł/kg) oraz niedobór wafli migdałowych (2 kg po 22 zł/kg). Komisja zdecydowała o kompensacie niedoboru nadwyżką, czyli o wzajemnym "pokryciu" części różnic w granicach, w jakich jest to możliwe.

Kluczowe są dwie zasady rachunkowe stosowane w tego typu zadaniach:

  • Ograniczenie ilościowe – nie da się skompensować większej ilości niż wynosi niedobór. Skoro niedobór to 2 kg, to do kompensaty można przyjąć maksymalnie 2 kg z nadwyżki (mimo że nadwyżka wynosi 3 kg).
  • Wycena kompensaty – skoro niedobór jest kompensowany nadwyżką, wartość kompensaty przyjmuje się według wartości nadwyżki, którą "oddajemy" na pokrycie braku.

Obliczenie jest więc proste:

2 kg × 20 zł/kg = 40,00 zł

To jest wartość kompensaty, bo tylko 2 kg z nadwyżki może zostać użyte do pokrycia 2 kg niedoboru, a cena 20 zł/kg dotyczy właśnie towaru stanowiącego nadwyżkę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 44,00 zł wynika z pomnożenia 2 kg × 22 zł/kg, czyli wyceny "po cenie niedoboru". To typowa pomyłka polegająca na przyjęciu droższej ceny bez sprawdzenia, co dokładnie jest wyceniane w kompensacie.
  • 60,00 zł to 3 kg × 20 zł/kg, czyli skompensowanie całej nadwyżki, mimo że niedobór jest mniejszy (2 kg). To błąd nieuwzględnienia limitu ilościowego.
  • 66,00 zł to 3 kg × 22 zł/kg (lub podobna kombinacja), czyli połączenie dwóch błędów naraz: przyjęcie złej ilości i złej ceny jednostkowej.

Na egzaminie warto zawsze odpowiedzieć sobie na pytanie: jaka ilość realnie podlega kompensacie oraz według której ceny liczę wartość kompensaty. Dopiero potem wykonuj mnożenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kompensata to rozliczenie, w którym niedobór jednego składnika zapasów "pokrywa się" nadwyżką innego, gdy komisja uzna je za powiązane. W praktyce oznacza to zmniejszenie wartości rozliczanego niedoboru o wartość przyjętą z nadwyżki, zwykle tylko do wysokości niedoboru.
Ustal ilość podlegającą kompensacie (nie większą niż niedobór), a następnie pomnóż ją przez właściwą cenę jednostkową. W tego typu zadaniach najpierw ograniczasz ilość do poziomu niedoboru, potem liczysz wartość: ilość kompensowana × cena wskazana dla towaru stanowiącego nadwyżkę.
Bo kompensata ma "pokryć" niedobór, a niedobór wynosi tylko 2 kg. Nie można skompensować więcej, niż brakuje. Nadwyżka przekraczająca poziom niedoboru pozostaje nadwyżką do odrębnego rozliczenia (np. ujęcia jako pozostałe przychody operacyjne – zależnie od zasad jednostki).
W takich zadaniach egzaminacyjnych, gdy jest mowa o kompensacie "niedoboru nadwyżką", wartość kompensaty liczy się według wartości tej nadwyżki, którą "zużywasz" do pokrycia braku. Zawsze jednak czytaj polecenie i konsekwentnie trzymaj się wskazanej logiki.
Najczęściej: (1) przyjęcie złej ilości do kompensaty (np. całej nadwyżki zamiast tylko do wysokości niedoboru), (2) wybór niewłaściwej ceny jednostkowej, (3) wykonanie mnożenia bez analizy, co dokładnie oznacza "kompensata", oraz (4) pomylenie wartości kompensaty z wartością całego niedoboru.
Niedobór to sytuacja, gdy stan rzeczywisty ustalony w inwentaryzacji jest mniejszy niż stan wynikający z ewidencji. Występuje np. z powodu ubytków, błędów w przyjęciach/rozchodach, pomyłek w ewidencji lub nieprawidłowego składowania i wydawania towarów.
Nadwyżka to sytuacja odwrotna do niedoboru: stan rzeczywisty jest większy niż stan ewidencyjny. Może wynikać np. z błędnego wydania dokumentów, nieujętych przyjęć, pomyłek w identyfikacji asortymentu lub błędów w zapisach magazynowych.
Zasada jest praktyczna: ilość do kompensaty nie może przekroczyć niedoboru. Zatem bierzesz mniejszą z dwóch ilości: niedobór albo nadwyżkę. To szybki test kontrolny przed obliczeniem wartości w złotych: najpierw ograniczasz kg, dopiero potem liczysz zł.
Nie zawsze. W praktyce decyzja zależy od ustaleń komisji inwentaryzacyjnej i przyjętych zasad w jednostce (np. czy asortyment jest podobny, czy różnice mogą się "znosić"). Na egzaminie, jeśli w treści jest informacja o decyzji komisji o kompensacie, przyjmujesz ją jako obowiązującą i liczysz wartość zgodnie z poleceniem.
Ćwicz schemat: ilość → cena → wartość oraz pilnuj ograniczeń (np. kompensata tylko do wysokości niedoboru). Rób krótkie notatki: co jest nadwyżką, co niedoborem, jaka cena dotyczy którego towaru. Rozwiązuj seriami podobne przykłady, by unikać automatycznego podstawiania "droższej" ceny.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Kompensata niedoboru nadwyżką dotyczy ilości odpowiadającej niedoborowi.Brakuje 2 kg, więc można skompensować maksymalnie 2 kg z nadwyżki."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rachunkowości dotyczące inwentaryzacji i rozliczania różnic
  • Zadania rachunkowe z obszaru gospodarki magazynowej (niedobory, nadwyżki, kompensaty)
  • Komentarze/opracowania do zasad wyceny zapasów i rozliczania różnic inwentaryzacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego