Podczas dodawania jonów Ag+ do roztworu zawierającego różne aniony mogą powstawać osady soli srebra. Dla każdej soli typu AgX obowiązuje równowaga rozpuszczania, opisywana iloczynem rozpuszczalności Ksp. W danej chwili porównuje się iloczyn jonowy (często oznaczany jako Q) z Ksp:
Q = [Ag+][X−]. Gdy Q > Ksp, roztwór jest przesycony względem AgX i zaczyna się strącanie osadu.
Jeżeli w roztworze jednocześnie są I−, Br−, Cl− oraz CN−, to przy stopniowym zwiększaniu [Ag+] jako pierwszy osiągnie stan przesycenia ten układ, dla którego wymagana graniczna wartość [Ag+] jest najmniejsza. Dla porównywalnych stężeń anionów oznacza to sól o najmniejszym Ksp (najmniejszej rozpuszczalności) – wśród typowych soli srebra najsłabiej rozpuszczalny jest jodek srebra, więc to on wytrąci się jako pierwszy.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są właściwe?
- Bromek i chlorek srebra są trudno rozpuszczalne, ale zwykle bardziej rozpuszczalne niż AgI, więc do ich strącenia potrzeba wyższego stężenia Ag+ (później przekracza się Ksp).
- Cyjanek jest szczególnym przypadkiem, bo CN− jest ligandem tworzącym kompleksy z Ag+. Kompleksowanie zmniejsza stężenie wolnych jonów Ag+ w roztworze, co utrudnia spełnienie warunku Q > Ksp dla AgCN i w praktyce przesuwa strącanie "na później" lub może je ograniczać.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wróć do schematu "Q kontra Ksp" i pamiętaj, że najmniejsze Ksp oznacza najwcześniejsze strącanie (przy podobnych stężeniach anionów).
