W tego typu zadaniu sprawdza się kontrolę dawek maksymalnych substancji silnie działających u dziecka. Kluczowe jest rozdzielenie dwóch niezależnych ograniczeń:
- dawka maksymalna jednorazowa – ile substancji może przypadać na jedno podanie,
- dawka maksymalna dobowa – ile substancji może zostać podane łącznie w ciągu doby.
Najpierw z recepty ustala się ile substancji przypada na jedną dawkę (np. na jedną porcję/kapułkę/czopek/odmierzoną ilość, zgodnie z zapisem). Następnie z dawkowania odczytuje się liczbę podań na dobę i mnoży dawkę jednorazową przez liczbę podań, aby uzyskać dawkę dobową. Dopiero wtedy porównuje się wyniki z wartościami maksymalnymi dla wieku (w zadaniu: na podstawie wzoru i fragmentu tabeli z FP X).
Odpowiedź "Przekroczona została jedynie maksymalna dawka dobowa fenobarbitalu." jest poprawna, bo rozróżnia, że:
- dla fenobarbitalu limit jednorazowy pozostaje zachowany, ale suma z całej doby przekracza dopuszczalną wartość,
- dla papaweryny chlorowodorku oba limity pozostają zachowane (w przeciwnym razie prawidłowy wniosek musiałby wskazywać tę substancję).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- Stwierdzenie o przekroczeniu tylko dobowej dawki papaweryny oznaczałoby, że fenobarbital mieści się w limitach, co przeczy wnioskowi wynikającemu z porównania obliczeń z tabelą.
- Stwierdzenie o przekroczeniu jednorazowej i dobowej dawki fenobarbitalu to typowy efekt automatycznego uogólnienia: jeśli dobowa jest za wysoka, zakłada się, że jednorazowa też. W praktyce może być odwrotnie lub tylko jeden limit może być przekroczony.
- Stwierdzenie, że nic nie przekroczono, pomija fakt, że co najmniej jedna z obliczonych wartości przekracza limit z tabeli/wzoru.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj pośrednie wyniki w dwóch wierszach: "jednorazowa" i "dobowa" dla każdej substancji osobno. To ogranicza pomyłki w mnożeniu i w interpretacji dawkowania.
