KWALIFIKACJA BUD19 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 4.
Współrzędne prostokątne narożnika budynku w układzie osnowy realizacyjnej wynoszą X = 5,00; Y = 5,00. Ile wynoszą współrzędne biegunowe tego narożnika w układzie osnowy realizacyjnej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odległość w układzie biegunowym to d = √(X²+Y²) = √(5²+5²) = √50 ≈ 7,07 m. Kąt α wynika z relacji Y/X: arctan(5/5)=45°. Ponieważ 400g = 360°, to 45° = 50,0000g. Zatem poprawnie: α = 50,0000g, d = 7,07 m.

Pełne wyjaśnienie:

Aby przejść ze współrzędnych prostokątnych (X, Y) do współrzędnych biegunowych (α, d), wyznacza się:

  • odległość d od początku układu,
  • kierunek (kąt) α względem przyjętej osi odniesienia.

1) Obliczenie odległości d
Odległość punktu o współrzędnych X = 5,00 i Y = 5,00 od początku układu wynosi:
d = √(X² + Y²)
d = √(5,00² + 5,00²) = √(25 + 25) = √50 ≈ 7,071… m, czyli po zaokrągleniu 7,07 m.

2) Obliczenie kąta α
Gdy X i Y są dodatnie, punkt leży w I ćwiartce, więc kierunek można policzyć z:
α = arctan(Y/X)
Y/X = 5/5 = 1, więc arctan(1) = 45°.

3) Zamiana stopni na grady
W geodezji często stosuje się grady (g), gdzie pełny kąt to 400g. Zależność to 400g = 360°, więc 1° = 10/9 g. Dla 45° otrzymujemy: 45 × (10/9) = 50g, czyli 50,0000g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wariant z d = 5,00 m wynika z pomylenia odległości z jedną współrzędną (np. przyjęcie d=X lub d=Y), a nie z obliczenia √(X²+Y²).
  • Wariant z α = 90,0000g sugeruje kąt prosty (81°), co nie pasuje do sytuacji X=Y (kierunek powinien być "po przekątnej", czyli 45° = 50g).
  • Wariant z α = 100,0000g odpowiada 90°, co oznaczałoby kierunek wzdłuż osi Y (przy X≈0), a tu X=5,00, więc to nie zachodzi.

Wskazówka egzaminacyjna: przy X=Y w I ćwiartce kierunek zawsze daje 45° (czyli 50g), a odległość jest większa od każdej z pojedynczych współrzędnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odległość w układzie biegunowym liczysz z Pitagorasa: d = √(X² + Y²). To jest promień wektora od początku układu do punktu. W praktyce tyczenia oznacza to długość od stanowiska (punktu osnowy) do tyczonego szczegółu, o ile początek układu jest w stanowisku.
Kąt kierunkowy wyznacza się z α = arctan(Y/X), ale trzeba uwzględnić ćwiartkę. Dla X>0 i Y>0 punkt leży w I ćwiartce, więc α = arctan(1) = 45°. Potem, jeśli wymagane są grady, przeliczasz stopnie na g.
Bo pełny kąt to 360° albo 400g. Zatem 1° = 400/360 g = 10/9 g. Dla 45° dostajesz 45×10/9 = 50g. To częsty punkt pomyłek na egzaminie: nie można traktować "45" w stopniach i "45" w gradach jako tego samego.
To opis położenia punktu przez kierunek (α) i odległość (d) od przyjętego początku układu (np. punktu osnowy/stanowiska). Takie dane są wygodne w tyczeniu i pracy tachimetrem, bo instrument bezpośrednio operuje na kierunku i odległości.
Układ biegunowy stosuje się najczęściej podczas tyczenia i pomiarów z jednego stanowiska, gdy naturalnie odczytujesz kierunek i odległość. Układ prostokątny jest wygodniejszy do obliczeń sieciowych i zapisu w bazach danych. Na egzaminie trzeba umieć sprawnie przechodzić między tymi zapisami.
Tak, to szybki trik rachunkowy: gdy X = Y i oba są dodatnie, kierunek jest po przekątnej I ćwiartki, więc wynosi 45°, czyli 50g. Nadal warto sprawdzić ćwiartkę, bo przy ujemnych wartościach X lub Y kąt trzeba skorygować.
Najczęstsze błędy to: pomylenie stopni z gradami, policzenie d jako X albo Y zamiast √(X²+Y²), oraz nieuwzględnienie ćwiartki (np. gdy X<0 lub Y<0). Na egzaminie pomaga schemat: najpierw d, potem analiza znaków X,Y, na końcu jednostka kąta.
Możesz oszacować: dla X=5 i Y=5 odległość jest większa niż 5 m, ale mniejsza niż 10 m. Dokładniej: √50 jest trochę większe od √49=7, więc około 7,1. Jeśli ktoś otrzyma 5 m albo 10 m, to sygnał, że nie użył wzoru d = √(X²+Y²).
W praktyce geodezyjnej kierunki zwykle podaje się w zakresie 0–400g, licząc od ustalonego kierunku odniesienia. Jeśli z obliczeń wyjdzie wartość ujemna albo większa, przekształca się ją do tego zakresu (np. dodając lub odejmując 400g). Trzeba też znać konwencję liczenia kierunku w danym zadaniu.
Ćwicz krótkie rachunki: √(X²+Y²), arctan(Y/X), zamianę °↔g oraz rozpoznawanie ćwiartek. Warto rozwiązywać zestawy z tyczenia metodą biegunową i kontroli pomiaru tachimetrycznego. Na egzaminie liczy się powtarzalny schemat i kontrola jednostek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odległość w układzie biegunowym to d = √(X²+Y²) = √(5²+5²) = √50 ≈ 7,07 m.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geodezji inżynieryjnej (tyczenie, osnowy realizacyjne)
  • Zestawy zadań rachunkowych: przeliczenia prostokątne ↔ biegunowe
  • Instrukcje/opracowania szkolne do obsługi tachimetru (kierunek, odległość, azymut)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego