KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 29.
Za pomocą przedstawionego przyrządu w soczewce można dokonać pomiaru
Ilustracja przedstawia przyrząd optyczny, prawdopodobnie lupę lub soczewkę, używaną w kontekście pomiarów optycznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Szerokość fazy" to wielkość geometryczna związana z obróbką krawędzi soczewki (ścięciem/fazowaniem). Przedstawione przyrządy tego typu służą do kontroli wymiaru tej fazy, a nie do wyznaczania parametrów optycznych (ogniskowej) ani do pomiarów krzywizny (strzałki ugięcia) czy grubości w środku.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o rozpoznanie, jaką wielkość mierzy przedstawiony przyrząd stosowany przy kontroli soczewki. W praktyce optyka-mechanika część pomiarów dotyczy parametrów optycznych (np. ogniskowa, moc), a część dotyczy geometrii i obróbki mechanicznej (np. grubość, średnica, kształt i obróbka krawędzi).

Odpowiedź "szerokości fazy" jest poprawna, ponieważ faza to ścięcie krawędzi soczewki wykonywane w procesie obróbki. Jej szerokość kontroluje się przyrządem przystosowanym do przykładania do krawędzi i odczytu wymiaru ścięcia. Taki pomiar jest ważny m.in. dla prawidłowego osadzenia soczewki w oprawie i uniknięcia wyszczerbień lub naprężeń.

  • Odpowiedź "strzałki ugięcia" jest nieprawidłowa, bo strzałka ugięcia odnosi się do geometrii krzywizny powierzchni (zwykle pomiary realizuje się innymi metodami/przyrządami opartymi o promień lub ugięcie względem cięciwy), a nie do krawędziowego ścięcia.
  • Odpowiedź "grubości w środku" jest nieprawidłowa, bo grubość centralną mierzy się typowo mikrometrem lub grubościomierzem przeznaczonym do pomiarów na osi soczewki. Przyrząd do fazy odnosi się do krawędzi, a nie do środka.
  • Odpowiedź "ogniskowej czołowej" jest nieprawidłowa, ponieważ ogniskowa to parametr optyczny wyznaczany metodami optycznymi (zależnymi od załamania światła), a nie przyrządem do kontroli obróbki krawędzi.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się wielkości optyczne (ogniskowa) i czysto warsztatowe (faza, grubość), najpierw zdecyduj, czy przyrząd z rysunku wygląda na optyczny (układ z optyką/odczytem optycznym), czy warsztatowy (przykładany mechanicznie do krawędzi). To zwykle od razu zawęża wybór.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Faza to celowe ścięcie krawędzi soczewki po obróbce. Wykonuje się ją, aby ułatwić montaż w oprawie, zmniejszyć ryzyko wyszczerbień oraz zapewnić bezpieczną i powtarzalną geometrię krawędzi. Jej wymiary podlegają kontroli jakości.
Szerokość fazy mierzy się przyrządem przykładanym do krawędzi, który pozwala odczytać wymiar ścięcia. Kluczowe jest stabilne oparcie przyrządu o powierzchnie odniesienia i wykonanie odczytu w kilku miejscach obwodu, bo faza może nie być idealnie równa.
Ogniskowa jest parametrem optycznym zależnym od załamania światła i kształtu powierzchni, a nie tylko od wymiaru geometrycznego. Do jej wyznaczenia potrzebne są metody optyczne i odpowiednie przyrządy (optyczne), a nie narzędzia do kontroli obróbki krawędzi.
Strzałka ugięcia opisuje, jak bardzo powierzchnia wybrzusza się względem linii odniesienia (np. cięciwy). Stosuje się ją przy analizie krzywizn i promieni. To inny rodzaj pomiaru niż kontrola fazy, bo dotyczy powierzchni roboczej, a nie krawędzi soczewki.
Grubość w środku mierzy się narzędziami przeznaczonymi do pomiaru w osi soczewki, np. grubościomierzami lub mikrometrami o odpowiednich końcówkach. Ważne jest, by mierzyć w centrum i nie uszkodzić powierzchni, dlatego końcówki muszą być dopasowane do materiału i kształtu.
Typowe błędy to: przykładanie przyrządu pod kątem, brak powtarzalnego punktu odniesienia, pomiar tylko w jednym miejscu (pominięcie nierównomierności fazy) oraz zbyt duży nacisk powodujący przesunięcie przyrządu. Pomaga pomiar w kilku punktach i spokojny, lekki docisk.
Tak. Zbyt mała faza może utrudniać osadzenie i zwiększać ryzyko wyszczerbień, a zbyt duża może pogorszyć dopasowanie w rowku oprawy lub zmniejszyć powierzchnię kontaktu. Dlatego szerokość fazy bywa elementem kontroli międzyoperacyjnej przed montażem.
Przyrządy do fazy "pracują" na krawędzi i mają geometrię ułatwiającą oparcie o ścięcie. Narzędzia do grubości zwykle obejmują soczewkę od dwóch stron w osi pomiaru. Jeśli widać elementy przystosowane do krawędziowego ścięcia, to wskazuje na pomiar fazy.
Najczęściej po wykonaniu obróbki krawędzi (fazowaniu) i przed finalnym montażem soczewki w oprawie lub zespole. Kontrola na tym etapie pozwala wychwycić błędy obróbki, zanim element zostanie osadzony i narażony na naprężenia lub uszkodzenia.
Poza fazą często kontroluje się średnicę soczewki, regularność obwodu, brak wyszczerbień, gładkość krawędzi oraz zgodność profilu z wymaganiami montażowymi. Te cechy wpływają na bezpieczeństwo pracy, estetykę oraz trwałość połączenia soczewki z oprawą.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: ""Szerokość fazy" to wielkość geometryczna związana z obróbką krawędzi soczewki (ścięciem/fazowaniem)."

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe z pracowni optycznej dotyczące kontroli obróbki krawędzi soczewek
  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej w zawodach precyzyjnych
  • Karty technologiczne obróbki soczewek (fazowanie, szlifowanie, kontrola wymiarów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego