KWALIFIKACJA MEC9 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 3.
Zakładając, że wykonujesz rysunek techniczny części maszynowej, która ma wymiary 100mm ± 0.2mm, określ, jaki typ tolerancji jest to.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis "100 mm ± 0,2 mm" oznacza, że odchyłka górna i dolna mają taką samą wartość bezwzględną (po +0,2 mm i −0,2 mm). Taki sposób tolerowania nazywa się tolerancją symetryczną. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innego typu zapisu lub tolerancji geometrycznych, a nie wymiaru.

Pełne wyjaśnienie:

Wymiar 100 mm ± 0,2 mm jest zapisem tolerancji wymiaru, w którym dopuszcza się odchylenie od wartości nominalnej w obie strony o tę samą wartość. Oznacza to, że:

  • wymiar minimalny wynosi 99,8 mm,
  • wymiar maksymalny wynosi 100,2 mm,
  • odchyłka dolna ma wartość −0,2 mm, a odchyłka górna +0,2 mm.

Taki przypadek to tolerancja symetryczna, bo pole tolerancji jest "rozłożone" symetrycznie względem wymiaru nominalnego.

Odpowiedź "tolerancja niesymetryczna" nie pasuje, ponieważ tolerancja niesymetryczna występuje wtedy, gdy odchyłki są różne, np. 100 mm +0,2/−0,1. Wtedy zakres dopuszczalny nie jest równy po obu stronach nominalu.

Odpowiedzi "tolerancja prostopadła" i "tolerancja równoległa" odnoszą się do tolerancji geometrycznych (wymagań dotyczących kształtu i położenia elementów), a nie do tolerowania samej wartości wymiaru liniowego. W zapisie 100 ± 0,2 nie ma ramki tolerancji geometrycznej ani odniesienia do baz, więc nie dotyczy to prostopadłości ani równoległości.

W praktyce umiejętność odróżnienia tolerancji wymiarów od tolerancji geometrycznych jest kluczowa: wpływa na dobór metody wytwarzania, sposób pomiaru oraz interpretację wyników kontroli jakości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że wymiar nominalny to 100 mm, a dopuszczalne odchylenie wynosi po 0,2 mm w górę i w dół. Czyli część może mieć od 99,8 mm do 100,2 mm. Taki zapis wskazuje tolerancję wymiaru, a nie tolerancję geometryczną.
Najprościej po znaku "±". Jeśli przy wymiarze widzisz "±" i jedną wartość, to odchyłka górna i dolna mają tę samą wartość bezwzględną. To właśnie cecha tolerancji symetrycznej względem wymiaru nominalnego.
Tolerancja niesymetryczna ma różne odchyłki w górę i w dół, np. jako dwa oddzielne zapisy przy wymiarze: +0,2 oraz −0,1. Wtedy zakres dopuszczalny nie jest równy po obu stronach nominalu i nie używa się prostego "±" z jedną liczbą.
Prostopadłość i równoległość opisują geometrię: orientację powierzchni lub osi względem bazy. To tolerancje geometryczne, zwykle podawane w ramce tolerancji i powiązane z bazami. Zapis 100 ± 0,2 dotyczy tylko wartości wymiaru liniowego.
Dodajesz i odejmujesz wartość tolerancji od nominalu: 100,2 mm to wymiar maksymalny (100 + 0,2), a 99,8 mm to wymiar minimalny (100 − 0,2). To przydatne przy ocenie, czy wynik pomiaru mieści się w dopuszczalnym zakresie.
W kontekście tolerowania wymiaru liniowego zapis "±" z jedną wartością oznacza symetryczne odchylenia. Trzeba jednak uważać, aby nie mylić tego z innymi zapisami na rysunku (np. tolerancjami geometrycznymi w ramkach), które nie używają "±" w ten sam sposób.
Najczęstszy błąd to wybór prostopadłości lub równoległości, bo brzmią "bardziej fachowo". Drugi błąd to nieodróżnianie tolerancji symetrycznej od niesymetrycznej i pomijanie znaków plus/minus. Warto zawsze sprawdzić, czy pytanie dotyczy wymiaru czy geometrii.
Stosuje się ją, gdy odchylenie w obie strony jest równie akceptowalne funkcjonalnie, np. dla wymiarów, które nie decydują jednostronnie o pasowaniu lub luzie. Ułatwia to także kontrolę, bo granice są proste do wyznaczenia (nominał ± wartość).
Tolerancja wymiaru jest zapisana bezpośrednio przy wymiarze (np. "±", albo odchyłki +/−). Tolerancja geometryczna zwykle występuje w ramce tolerancji z symbolem (np. prostopadłości) i często z odniesieniem do baz. To dwa różne typy wymagań.
Tak, to szybka metoda kontroli rozumienia zapisu. Dla "±" od razu możesz wyznaczyć dwie granice i upewnić się, że tolerancja jest symetryczna. Ten krok zmniejsza ryzyko pomyłki wynikającej z automatycznego skojarzenia "tolerancja" z tolerancjami geometrycznymi.
info

Około 73% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Zapis "100 mm ± 0,2 mm" oznacza, że odchyłka górna i dolna mają taką samą wartość bezwzględną (po +0,2 mm i −0,2 mm)."

Źródła:

  • ISO 286-1:2010, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 1101:2017, Geometrical product specifications (GPS) — Geometrical tolerancing — Tolerances of form, orientation, location and run-out
  • Wikipedia (PL): "Tolerancja (technika)" https://pl.wikipedia.org/wiki/Tolerancja_(technika) - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do rysunku technicznego maszynowego (wymiarowanie i tolerowanie)
  • Materiały szkolne o tolerancjach wymiarów i tolerancjach geometrycznych (GPS)
  • Przykładowe rysunki wykonawcze z poprawnym zapisem tolerancji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego