W zadaniach recepturowych bardzo często podaje się składniki dla określonej wielkości partii (np. 100 kg wyrobu), a następnie trzeba policzyć zużycie jednostkowe, czyli ile danego surowca przypada na 1 kg produktu. Jest to typowe przeliczenie "na jednostkę" (unit rate) i opiera się na proporcjach.
Tu partia wyrobu ma 100 kg, a składniki wynoszą: 70 kg mięsa wieprzowego, 20 kg słoniny i 10 kg przypraw. Żeby przejść z poziomu 100 kg na 1 kg, należy podzielić każdą wartość przez 100:
- mięso: 70 kg / 100 = 0,7 kg
- słonina: 20 kg / 100 = 0,2 kg
- przyprawy: 10 kg / 100 = 0,1 kg
To daje odpowiedź: 0,7 kg mięsa wieprzowego, 0,2 kg słoniny, 0,1 kg przypraw na 1 kg kiełbasy.
Warto wykonać szybki test kontroli: jeżeli receptura dotyczy 1 kg produktu, to suma składników (w uproszczeniu, bez strat technologicznych) powinna wynosić 1 kg. Tutaj: 0,7 + 0,2 + 0,1 = 1,0 kg, więc przeliczenie jest spójne.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 70 kg, 20 kg, 10 kg – to wartości dla całej partii 100 kg, a nie dla 1 kg. To typowy błąd skali.
- 1 kg, 0,2 kg, 0,1 kg – mięso zostałoby przeliczone nieproporcjonalnie; dodatkowo suma 1 + 0,2 + 0,1 = 1,3 kg, co nie może odpowiadać 1 kg wyrobu.
- 0,7 kg, 0,3 kg, 0,1 kg – pomyłka w słoninie (powinno być 0,2). Suma 0,7 + 0,3 + 0,1 = 1,1 kg również wskazuje na błąd.
Na egzaminie zawsze pilnuj: (1) czego dotyczy jednostka w pytaniu (1 kg czy 100 kg), (2) dziel przez tę samą liczbę wszystkie składniki, (3) sprawdź sumę jako kontrolę wyniku.
