KWALIFIKACJA SPC4 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 12.
Załóżmy, że masz 100 kg surowego mięsa wieprzowego i chcesz wyprodukować kiełbasę. Znając wydajność produkcji kiełbasy (70%), oblicz ile kilogramów kiełbasy otrzymasz.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność 70% oznacza, że masa wyrobu gotowego stanowi 70% masy surowca.
Liczymy 70% z 100 kg: 100 × 0,70 = 70 kg. Pozostałe propozycje są większe niż 70% surowca, więc nie wynikają z podanej wydajności.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność produkcji w tym zadaniu rozumiemy jako procentowy stosunek masy wyrobu gotowego do masy surowca użytego do produkcji. Jeśli wydajność wynosi 70%, to z każdej partii surowca otrzymuje się 0,70 tej masy w postaci gotowej kiełbasy.

Krok 1: zamiana procentu na ułamek dziesiętny
70% = 70/100 = 0,70.

Krok 2: obliczenie masy wyrobu
Masa kiełbasy = 100 kg × 0,70 = 70 kg.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • 75 kg odpowiadałoby wydajności 75%. To inny parametr niż podany w treści.
  • 80 kg odpowiadałoby wydajności 80%, czyli znów jest to wynik niezgodny z 70%.
  • 85 kg oznaczałoby wydajność 85%, a więc znacznie wyższą niż wskazana.

Typowe pułapki egzaminacyjne: część osób myli wydajność ze stratą i odejmuje 70 od 100 (co dałoby 30 kg), albo zapomina podzielić przez 100 i liczy 100 × 70. Najbezpieczniej jest zawsze: (1) zapisać procent jako ułamek dziesiętny, (2) pomnożyć masę surowca przez ten ułamek, (3) sprawdzić "zdroworozsądkowo", czy wynik jest mniejszy od masy wejściowej, gdy wydajność jest poniżej 100%.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Aby obliczyć 70% z 100 kg, zamień procent na ułamek dziesiętny: 70% = 0,70. Następnie pomnóż masę surowca przez ten ułamek: 100 kg × 0,70 = 70 kg. To oznacza, że przy wydajności 70% uzyskasz 70 kg wyrobu.
Wydajność 70% oznacza, że masa wyrobu gotowego stanowi 70% masy surowca użytego do produkcji. Innymi słowy, z 1 kg surowca otrzymujesz 0,70 kg gotowego produktu. Różnica do 100% to ubytki wynikające m.in. z obróbki i strat technologicznych.
Mnożysz, bo wydajność to część masy surowca, która przechodzi do wyrobu: 70% to 0,70 całej masy. Odejmowanie dotyczyłoby sytuacji, gdy podano stratę (np. ubytek 30%). W tym zadaniu podany jest uzysk, więc stosuje się mnożenie.
Nie. Jeśli wydajność jest mniejsza niż 100%, masa wyrobu powinna być mniejsza od masy surowca. Wynik większy od 100 kg sugerowałby wydajność powyżej 100% lub dodatkowe składniki zwiększające masę, ale wtedy takie informacje musiałyby być podane w treści zadania.
Najczęściej: (1) mylenie wydajności ze stratą i liczenie 100 − 70, (2) brak podziału przez 100 i liczenie 100 × 70, (3) gubienie jednostek (kg), (4) wybór odpowiedzi "na oko" bez krótkiego rachunku. Pomaga zapis: masa wyrobu = masa surowca × (wydajność/100).
Stosuje się je m.in. przy planowaniu produkcji (ile wyrobu wyjdzie z partii surowca), przy kalkulacji zakupów (ile surowca potrzeba na zamówienie), oraz przy kontroli procesu (czy uzysk jest zgodny z normą zakładową). To podstawowe narzędzie w rozliczaniu produkcji.
Zrób szybki test logiczny: jeśli wydajność jest poniżej 100%, wynik musi być mniejszy od masy wejściowej. Dodatkowo policz orientacyjnie: 70% to "trochę ponad połowa", więc z 100 kg powinno wyjść około 70 kg. Jeśli wychodzi 170 kg lub 30 kg, to błąd rachunku.
Gdy znasz masę wyrobu i wydajność, przekształcasz wzór: masa wyrobu = masa surowca × 0,70. Zatem masa surowca = masa wyrobu / 0,70. Przykład: dla 70 kg kiełbasy przy 70% wydajności potrzebujesz 70 / 0,70 = 100 kg surowca.
Nie musi być stała. Wydajność zależy od receptury, rodzaju surowca, stopnia rozdrobnienia, dodatków, procesu cieplnego i ubytków w trakcie produkcji. W zadaniach egzaminacyjnych wydajność jest podawana jako dane wejściowe, aby dało się wykonać jednoznaczne obliczenie.
Ćwicz schematy: procenty, wydajność, ubytki, przeliczenia receptur na masę partii. Zawsze zapisuj wzór i jednostki. Rób krótką kontrolę sensu wyniku (czy jest mniejszy/większy od surowca w zależności od danych). Pomaga też rozwiązywanie zadań z arkuszy próbnych.
info

Statystycznie 84% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – "Procenty: obliczanie procentu liczby" (materiał dydaktyczny), https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-fractions/arith-review-percentages/v/finding-a-percent-of-a-number - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL) – "Procent", sekcja dotycząca definicji i zapisu procentowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik/zeszyt ćwiczeń z matematyki: rachunek procentowy
  • Materiały dydaktyczne z technologii przetwórstwa mięsnego dotyczące wydajności i ubytków
  • Arkusze zadań egzaminacyjnych z obliczeń technologicznych (wydajność, receptury, normowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego