Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 5



PYTANIE NR 1.
Załóżmy, że przeprowadzasz ocenę stanu środowiska w lokalnym lesie. W tabeli przedstawiono liczbę różnych gatunków zwierząt obserwowanych w ciągu ostatnich pięciu lat.
Rok Liczba gatunków ptaków Liczba gatunków ssaków
2017 50 20
2018 48 19
2019 45 18
2020 44 17
2021 40 15
Na podstawie tych danych, jak ocenisz stan bioróżnorodności w tym lesie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tabeli w każdym kolejnym roku spada liczba obserwowanych gatunków ptaków (50 → 40) oraz ssaków (20 → 15). Taki jednoczesny, wieloletni trend spadkowy bogactwa gatunkowego wskazuje na pogarszanie się bioróżnorodności (w ujęciu liczby gatunków).

Pełne wyjaśnienie:

Bioróżnorodność w najprostszym, szkolno-egzaminacyjnym ujęciu można oceniać poprzez bogactwo gatunkowe, czyli liczbę różnych gatunków stwierdzanych na danym obszarze. W przedstawionej tabeli pokazano liczbę gatunków ptaków i ssaków obserwowanych w latach 2017–2021.

Jeżeli porównamy wartości rok do roku, zobaczymy wyraźny trend:

  • Ptaki: 50 (2017), 48 (2018), 45 (2019), 44 (2020), 40 (2021) – systematyczny spadek.
  • Ssaki: 20 (2017), 19 (2018), 18 (2019), 17 (2020), 15 (2021) – również spadek.

Skoro w obu badanych grupach liczba gatunków maleje w czasie, najbardziej uzasadniony wniosek brzmi: bioróżnorodność zmniejsza się.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Bioróżnorodność jest stabilna" – stabilność oznaczałaby brak istotnej zmiany w czasie (wartości podobne w kolejnych latach). Tutaj widać trend spadkowy, więc to nie pasuje do danych.
  • "Bioróżnorodność zwiększa się" – byłoby prawdziwe, gdyby liczba gatunków rosła; dane pokazują odwrotny kierunek.
  • "Nie można ocenić bioróżnorodności na podstawie tych danych" – w praktyce pełna bioróżnorodność obejmuje więcej grup (np. bezkręgowce, rośliny, grzyby) i zależy od metodyki obserwacji. Jednak pytanie bazuje na przedstawionych wskaźnikach (liczbie gatunków ptaków i ssaków), więc na ich podstawie można ocenić trend dla tych grup i wnioskować o spadku różnorodności gatunkowej w tym ujęciu.

    Wskazówka egzaminacyjna: przy takich zadaniach najpierw określ, czy wartości w czasie rosną, maleją czy są podobne. Dopiero potem dobieraj opis (zwiększa się / zmniejsza się / stabilna).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest bioróżnorodność w kontekście liczby gatunków?
Bioróżnorodność to zróżnicowanie życia, a w prostych zadaniach często sprowadza się ją do bogactwa gatunkowego, czyli liczby różnych gatunków stwierdzonych na obszarze. Im mniej gatunków wykrywamy w kolejnych latach, tym bardziej sugeruje to spadek różnorodności gatunkowej.
Jak odczytać trend bioróżnorodności z tabeli z latami?
Porównaj wartości w kolejnych latach: jeśli liczba gatunków maleje rok po roku, trend jest spadkowy; jeśli rośnie – wzrostowy; jeśli waha się nieznacznie wokół podobnych wartości – stabilny. W tym zadaniu oba szeregi (ptaki i ssaki) wyraźnie spadają.
Dlaczego spadek liczby gatunków ptaków i ssaków oznacza spadek bioróżnorodności?
W ujęciu egzaminacyjnym liczba obserwowanych gatunków jest wskaźnikiem różnorodności gatunkowej. Gdy w kolejnych latach wykrywa się mniej gatunków w tych samych grupach zwierząt, oznacza to ubożenie składu gatunkowego, czyli spadek bioróżnorodności w tym zakresie.
Czy można ocenić bioróżnorodność, jeśli podano tylko ptaki i ssaki?
Można ocenić trend dla tych grup, bo dane pokazują liczbę gatunków w czasie. Trzeba jednak pamiętać, że pełna bioróżnorodność ekosystemu obejmuje także inne grupy (np. rośliny, bezkręgowce). W pytaniu ocena dotyczy wnioskowania na podstawie podanych wskaźników.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy interpretacji takiej tabeli?
Typowe błędy to: patrzenie tylko na pierwszy i ostatni rok bez sprawdzenia całej serii, mylenie liczby gatunków z liczbą osobników oraz analizowanie tylko jednej kolumny (np. ptaków) i ignorowanie drugiej (ssaków). Warto też unikać odpowiedzi "nie da się ocenić", gdy trend jest jednoznaczny.
Jakie wskaźniki bioróżnorodności poza liczbą gatunków warto znać?
Poza bogactwem gatunkowym spotyka się wskaźniki uwzględniające także równomierność i udział poszczególnych gatunków (np. indeksy różnorodności). W praktyce monitoringu ważne są też wskaźniki presji i siedliska. Na egzaminie często wystarcza jednak poprawna interpretacja trendu liczby gatunków.
Kiedy spadek liczby obserwowanych gatunków może być złudny?
Może się zdarzyć, że spadek wynika ze zmiany metodyki: innej liczby kontroli, pory roku, zasięgu obserwacji lub doświadczenia obserwatorów. Dlatego w realnym monitoringu porównuje się dane zbierane tą samą metodą. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się porównywalność pomiarów.
Jak przygotować krótki wniosek do raportu z oceny stanu środowiska na podstawie danych?
Najpierw wskaż kierunek zmian (wzrost/spadek/stabilność), potem poprzyj go liczbami i napisz konsekwencję: np. "W latach 2017–2021 liczba gatunków ptaków i ssaków spadła, co sugeruje obniżenie różnorodności gatunkowej badanej fauny". Na koniec można dodać potrzebę pogłębienia monitoringu.
Co zrobić na egzaminie, gdy odpowiedzi brzmią podobnie (stabilna vs zmniejsza się)?
Wybierz najpierw kryterium rozstrzygające: trend w czasie. Jeśli wartości wyraźnie maleją w większości kolejnych lat, odpada "stabilna". "Stabilna" pasuje raczej do sytuacji z niewielkimi wahaniami wokół podobnego poziomu, bez wyraźnego kierunku zmian.
Jakie działania ochronne mogą wynikać z obserwowanego spadku bioróżnorodności w lesie?
W praktyce może to oznaczać potrzebę rozpoznania przyczyn (np. fragmentacja siedlisk, presja człowieka), ograniczenia zaburzeń, poprawy warunków siedliskowych oraz wdrożenia monitoringu długoterminowego. Technik ochrony środowiska często wspiera takie działania przez zbieranie danych i przygotowanie wniosków do planów ochrony.
info

Statystycznie 79% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "W tabeli w każdym kolejnym roku spada liczba obserwowanych gatunków ptaków (50 → 40) oraz ssaków (20 → 15)."

Źródła:

  • Convention on Biological Diversity (CBD), Article 2: "Use of Terms" (definition of biological diversity), 1992 (tekst konwencji)
  • IPBES, Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services, Summary for Policymakers (SPM) + definicyjne wprowadzenie do pojęcia bioróżnorodności, 2019
  • Odum E.P., Barrett G.W., "Fundamentals of Ecology" (podstawy ekologii, pojęcia różnorodności i bogactwa gatunkowego), wybrane rozdziały dot. struktury zespołów

Materiały:

  • Podręczniki z ekologii (rozdziały o bioróżnorodności i wskaźnikach różnorodności)
  • Materiały dydaktyczne o monitoringu przyrodniczym i inwentaryzacjach faunistycznych
  • Ćwiczenia z analizy prostych szeregów czasowych i prezentacji danych środowiskowych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego