Gdy w recepturze brakuje części jednego składnika (tu: mąki), a chcemy zachować proporcje, należy przeskalować wszystkie pozostałe składniki tym samym współczynnikiem.
Krok 1: wyznacz współczynnik skali
Masz 400 g mąki zamiast 500 g, więc współczynnik wynosi:
k = 400/500 = 0,8
Krok 2: przemnóż pozostałe składniki przez k
- Masło: 250 g × 0,8 = 200 g
- Cukier: 200 g × 0,8 = 160 g
- Jajka: 4 × 0,8 = 3,2 szt.
Krok 3: interpretacja jajek w praktyce
W recepturach "na sztuki" pojawia się problem ułamka. Wynik 3,2 oznacza, że idealnie proporcjonalnie potrzeba byłoby nieco ponad 3 jajka. W warunkach produkcyjnych najczęściej wybiera się najbliższą sensowną liczbę całkowitą (tu: 3), aby zachować zbliżone proporcje bez komplikowania procesu.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- Opcja z 300 g masła, 240 g cukru i 5 jajek zwiększa ilości względem oryginału, choć mąki jest mniej, więc proporcje zostają zaburzone w przeciwną stronę.
- Opcja z 250 g masła, 200 g cukru i 4 jajkami pozostawia resztę składników bez zmian, czyli nie skaluje przepisu mimo niedoboru mąki.
- Opcja z 100 g masła, 80 g cukru i 1 jajkiem skaluje zbyt mocno (to odpowiadałoby współczynnikowi około 0,4), więc nie pasuje do zmiany mąki z 500 g na 400 g.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zawsze policz współczynnik skali (nowa ilość / stara ilość), a dopiero potem przemnóż nim wszystkie składniki. To minimalizuje pomyłki i pozwala szybko ocenić, czy odpowiedź jest "w tę samą stronę" (mniej mąki → mniej reszty).
