KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 9.
Zasada poszanowania związku zespołów archiwalnych z terytorium na którym powstały, to zasada
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zasada pertynencji wiąże zespoły archiwalne z terytorium, na którym wytworzono dokumentację (kryterium terytorialne). "Proweniencja" odnosi się do pochodzenia od wytwórcy, "akcesja" do przyjmowania nabytków do archiwum, a "topografia" do porządkowania według rozmieszczenia/miejsca przechowywania.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznania zasady archiwalnej opisującej poszanowanie związku zespołów archiwalnych z terytorium, na którym powstały. Taki opis odpowiada zasadzie pertynencji, rozumianej jako kryterium terytorialne: dokumentację (lub zespoły) wiąże się z obszarem jej wytworzenia.

Odpowiedź "pertynencji" jest więc trafna, bo kluczowe słowo w pytaniu to "terytorium". W praktyce dydaktycznej warto kojarzyć to hasło właśnie z kryterium miejsca/obszaru (terytorialności), a nie z konkretną instytucją czy osobą.

Pozostałe propozycje odnoszą się do innych pojęć:

  • "prowieniencji" – dotyczy pochodzenia akt od wytwórcy (kryterium proweniencyjne). To częsty wybór błędny, bo oba terminy brzmią podobnie, ale opisują inne "powiązanie" materiałów.
  • "akcesji" – kojarzy się z procesem przyjmowania/nabywania materiałów do zasobu (wejście do archiwum), a nie z zasadą powiązania zespołu z obszarem jego powstania.
  • "topografii" – nawiązuje do porządkowania według rozmieszczenia lub lokalizacji (np. miejsca przechowywania), co jest innym kryterium niż terytorium powstania zespołu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "terytorium/obszar/miejsce powstania", myśl o pertynencji; gdy pojawia się "wytwórca/urząd/instytucja tworząca akta", myśl o proweniencji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasada pertynencji wiąże materiały (lub zespoły) z terytorium, na którym powstały. Oznacza to akcentowanie kryterium obszaru/miejsca powstania dokumentacji, a nie wyłącznie osoby czy instytucji wytwarzającej akta.
Perty­nencja opiera się na kryterium terytorialnym (związek z obszarem powstania), a proweniencja na kryterium wytwórcy (pochodzenie od twórcy akt). Te pojęcia są mylone, bo brzmią podobnie, ale wskazują inne zasady porządkowania.
Bo słowo kluczowe to "terytorium". Zasada pertynencji opisuje właśnie respektowanie powiązania zespołu archiwalnego z obszarem, na którym dokumentacja została wytworzona, czyli z jej kontekstem geograficznym.
W ujęciu metodycznym proweniencja odnosi się do pochodzenia dokumentacji od twórcy (instytucji, urzędu, osoby). To kryterium nie jest tożsame z miejscem powstania, dlatego w pytaniach o terytorium zwykle nie będzie właściwą odpowiedzią.
Akcesja jest kojarzona z przyjmowaniem/nabywaniem materiałów do zasobu archiwum (wejściem materiałów do archiwum, rejestracją nabytku). Nie opisuje ona związku zespołów z terytorium ani z wytwórcą, tylko etap pozyskania zasobu.
Topografia odnosi się do kryterium rozmieszczenia lub lokalizacji (np. ułożenia w magazynie, miejsc przechowywania). To inne podejście niż pertynencja (terytorium powstania) i proweniencja (wytwórca), dlatego w takich pytaniach jest typowym dystraktorem.
Szukaj sformułowań typu: terytorium, obszar, miejsce powstania, związek z regionem. Gdy w treści dominuje "kto wytworzył akta" (urząd/instytucja), wtedy bardziej pasuje proweniencja. Uważaj na podobne brzmienie pojęć.
Najczęściej działa podobieństwo brzmieniowe i automatyzm: uczniowie wybierają "prowieniencję", bo częściej o niej słyszeli. Drugi błąd to ignorowanie słowa "terytorium" i skupienie się na samym "związku zespołów", co prowadzi do złego dopasowania zasady.
Tak, w materiałach dydaktycznych i opracowaniach można spotkać różne ujęcia terminologiczne (np. doprecyzowania w nawiasie). Dlatego na egzaminie warto rozpoznawać sens definicji: terytorium → pertynencja, wytwórca → proweniencja.
Ucz się definicji w parach pojęć, które łatwo pomylić (np. pertynencja vs proweniencja) i twórz fiszki ze słowami kluczowymi: terytorium, wytwórca, nabytki, rozmieszczenie. Pomaga też rozwiązywanie testów i dopasowywanie pojęć do opisów.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Zasada pertynencji wiąże zespoły archiwalne z terytorium, na którym wytworzono dokumentację (kryterium terytorialne)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metodyki archiwalnej omawiające zasady: proweniencji i pertynencji
  • Słowniki terminologii archiwalnej (hasła: pertynencja, proweniencja, zespół)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.2 dotyczące opracowania i porządkowania zasobu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego