KWALIFIKACJA ROL12 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 36.
Które ze zwierząt JEST źródłem materiału szczególnego ryzyka (SRM)?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Materiał szczególnego ryzyka (SRM) to tkanki o najwyższym ryzyku przenoszenia TSE i jest definiowany dla przeżuwaczy, w tym bydła (a także owiec i kóz). Dlatego spośród podanych gatunków źródłem SRM jest bydło, a nie trzoda, drób ani nutrie.

Pełne wyjaśnienie:

Materiał szczególnego ryzyka (SRM) to wybrane tkanki zwierzęce uznane za obarczone najwyższym ryzykiem przenoszenia pasażowalnych gąbczastych encefalopatii (TSE), czyli m.in. BSE u bydła oraz trzęsawki u owiec. Z tego powodu SRM jest traktowany jako materiał wymagający szczególnego postępowania podczas uboju i obróbki poubojowej.

W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest rozpoznanie, że SRM dotyczy określonych gatunków przeżuwaczy: obejmuje tkanki pozyskane od bydła oraz również od owiec i kóz. Z podanych odpowiedzi tylko bydło należy do tej grupy gatunków wskazywanych jako źródło SRM, więc ta odpowiedź jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • trzoda – świnie nie są wskazywane jako źródło SRM w definicji SRM; częsty błąd wynika z tego, że to popularne zwierzę rzeźne, ale SRM jest powiązane z ryzykiem TSE typowym dla przeżuwaczy.
  • drób – gatunki drobiu nie są objęte zakresem SRM w tym znaczeniu; mylenie wynika czasem z intuicji, że "każdy ubój ma SRM", co jest nieprawdą.
  • nutrie – podobnie jak inne gatunki niebędące przeżuwaczami, nie stanowią źródła SRM w rozumieniu przepisów dotyczących TSE.

Warto zapamiętać praktyczną konsekwencję: SRM należy niezwłocznie oddzielić podczas uboju, odpowiednio zabezpieczyć i przekazać do unieszkodliwienia jako materiał o najwyższym rygorze (kategoria 1). Na egzaminie najczęściej sprawdzane jest powiązanie SRM z TSE oraz właściwe rozróżnienie gatunków, których SRM dotyczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SRM (materiał szczególnego ryzyka) to wybrane tkanki zwierzęce uznane za obarczone najwyższym ryzykiem przenoszenia TSE (np. BSE u bydła, trzęsawka u owiec). Dlatego muszą być oddzielane podczas uboju i kierowane do unieszkodliwienia w rygorze kategorii 1.
Źródłem SRM są gatunki przeżuwaczy wskazywane w przepisach TSE: bydło oraz również owce i kozy. W pytaniach testowych łatwo pomylić to z innymi zwierzętami rzeźnymi (np. świniami), ale SRM jest powiązane z ryzykiem TSE typowym dla tych przeżuwaczy.
Ponieważ BSE (gąbczasta encefalopatia bydła) była szeroko nagłaśniana i często omawiana w kontekście bezpieczeństwa żywności. To powoduje heurystykę dostępności: studenci pamiętają bydło, ale zapominają, że definicja SRM obejmuje także owce i kozy.
SRM to element profilaktyki TSE. TSE to grupa chorób (m.in. BSE u bydła i trzęsawka u owiec), a SRM obejmuje tkanki, w których ryzyko obecności czynnika zakaźnego jest największe. Usuwanie SRM ogranicza ryzyko w łańcuchu żywnościowym.
W typowym ujęciu przepisów dotyczących SRM w kontekście TSE, SRM dotyczy przeżuwaczy (bydło, owce, kozy), a nie trzody chlewnej. Typowy błąd wynika z utożsamiania SRM z dowolnymi odpadami poubojowymi, zamiast z materiałem o ryzyku TSE.
W znaczeniu "materiału szczególnego ryzyka" powiązanego z TSE, drób nie jest wskazywany jako źródło SRM. Pomyłki biorą się z tego, że w ubojniach istnieją różne kategorie materiałów poubojowych, ale SRM jest pojęciem specyficznym, a nie ogólnym "odpadem".
SRM należy niezwłocznie oddzielić, zabezpieczyć w sposób zapobiegający skażeniu oraz przekazać do unieszkodliwienia jako materiał kategorii 1. W praktyce ważne są też wymagania organizacyjne: szczelne pojemniki/worki, oznakowanie oraz rzetelna ewidencja i kontrola.
Najczęściej: mylenie SRM z innymi kategoriami ubocznych produktów, zawężenie SRM tylko do bydła (z pominięciem owiec i kóz) oraz wybór "trzody", bo jest popularnym zwierzęciem rzeźnym. Pomaga zapamiętanie: SRM = ryzyko TSE = przeżuwacze.
SRM to szczególna grupa materiałów wyodrębniana ze względu na ryzyko TSE i w praktyce traktowana z najwyższym rygorem (kategoria 1). Inne uboczne produkty mogą pochodzić z różnych przyczyn i mieć inne kategorie oraz dopuszczalne sposoby zagospodarowania.
Ucz się w schemacie: definicja SRM → gatunki (bydło, owce, kozy) → cel (ograniczenie TSE) → podstawowe zasady postępowania (oddzielenie, zabezpieczenie, przekazanie do unieszkodliwienia). Rozwiązuj testy, zwłaszcza te, które mylą SRM z trzodą i drobiem.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że materiał szczególnego ryzyka (SRM) to tkanki o najwyższym ryzyku przenoszenia TSE i jest definiowany dla przeżuwaczy, w tym bydła (a także owiec i kóz).

Źródła:

  • Rozporządzenie (WE) nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające przepisy dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii, Załącznik V (Specific Risk Material)
  • Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, klasyfikacja materiału kategorii 1
  • Decyzja Wykonawcza Komisji (UE) 2017/1396 z dnia 10 sierpnia 2017 r. dotycząca statusu ryzyka BSE państw członkowskich (w tym Polski)

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia (WE) nr 999/2001 – Załącznik V (definicja SRM)
  • Materiały szkoleniowe Inspekcji Weterynaryjnej dotyczące SRM i TSE (wytyczne i procedury)
  • Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 – zasady dla materiału kategorii 1

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego