Wartość skuteczna (RMS) prądu to taka wartość prądu stałego, która w tym samym oporze wydzieli tę samą moc (ciepło) co rozpatrywany przebieg w czasie. Wartość szczytowa (maksymalna) to największa wartość chwilowa osiągana przez przebieg.
Dla prądu stałego przebieg jest stały (niezmienny w czasie): i(t)=I. Wtedy:
- wartość skuteczna wynosi I (bo "równoważny" prąd stały jest po prostu taki sam),
- wartość szczytowa (maksymalna) też wynosi I, bo nie występują żadne wierzchołki ani zmiany.
Dlatego spełniony jest warunek: wartość szczytowa równa wartości skutecznej.
Odpowiedzi z prądami zmiennymi opisują przebiegi, dla których relacja między maksimum a RMS jest inna i zależy od kształtu. Dla przebiegu sinusoidalnego wartość skuteczna jest mniejsza od szczytowej (wynika to z definicji RMS i tego, że przebieg przez większość czasu ma wartości mniejsze od maksimum). Dla przebiegu trójkątnego RMS również jest mniejsza od wartości maksymalnej, bo przebieg liniowo narasta i opada, a maksimum występuje tylko chwilowo.
W praktyce egzaminacyjnej ważne jest, aby kojarzyć, że RMS nie jest tym samym co maksimum. Mierniki często podają wartość skuteczną (szczególnie w sieciach zasilania), a nie wartość szczytową. Przy diagnostyce układów elektrycznych towarzyszących instalacjom gazowym (np. zasilanie detektorów gazu, elektrozaworów, sterowników) mylenie RMS z wartością szczytową może prowadzić do błędnej oceny, czy napięcie/prąd mieści się w dopuszczalnym zakresie.
Wskazówka do nauki: jeżeli przebieg jest stały, to "wszystkie wartości" (chwilowa, średnia i skuteczna) są takie same, bo nic się nie zmienia w czasie.
